Αθήνα, 1 Δεκεμβρίου 2009
Αγαπητοί Υπουργοί,
Αγαπητοί Επικεφαλής των αντιπροσωπειών,
Κύριε Γενικέ Γραμματέα,
Αγαπητοί Διευθυντές των Oργάνων του ΟΑΣΕ,
Εξοχότητες,
Κυρίες και Κύριοι,
Με μεγάλη μου χαρά σας καλωσορίζω όλους υπό την ιδιότητα του Προεδρεύοντος του ΟΑΣΕ στην 17η Υπουργική Σύνοδο του ΟΑΣΕ.
Διαπιστώνω προς μεγάλη μου ικανοποίηση την προσέλευση στην Αθήνα τόσων πολλών Υπουργών Εξωτερικών και πιστεύω ότι δεν θα μπορούσε να υπάρξει πιο κατάλληλο μέρος για την αναζωογόνηση ενός Οργανισμού που έχει συνεισφέρει τόσο πολύ στην ενδυνάμωση της δημοκρατικής διακυβέρνησης στην περιοχή μας.
Γνωρίζω ότι ήρθατε εδώ συμμεριζόμενοι την κοινή πεποίθησή μας ότι μπορούμε να επιτύχουμε πάρα πολλά σ’ αυτό το διάστημα των δύο ημερών. Ελπίζω ότι όλοι θα προσφέρουμε τα μέγιστα για την προώθηση του στόχου της κοινής, συνεκτικής και αδιαίρετης ασφάλειας προς όφελος όλων των λαών της περιοχής του ΟΑΣΕ.
Το 2009 πλησιάζει στο τέλος του, όπως και η Ελληνική Προεδρία. Πολλά έχουν γίνει φέτος τα οποία μας υπενθυμίζουν ότι η ασφάλεια στην περιοχή μας παραμένει ένας στόχος που βρίσκεται ακόμη σε διαδικασία υλοποίησης. Η παγκόσμια οικονομική κρίση επηρέασε τις χώρες μας.
Εργαστήκαμε σκληρά για να περιορίσουμε τα επακόλουθα της ένοπλης σύρραξης στη Γεωργία. Η αστάθεια στο Αφγανιστάν συνεχίζει να θέτει πολύπλευρες προκλήσεις για την ασφάλεια στην περιοχή μας.
Όλα αυτά μας υπενθυμίζουν επιτακτικά ότι έχουμε ακόμη μπροστά μας πολύ δουλειά. Παρά τους συχνά αντίθετους ανέμους καταφέραμε να φθάσουμε σε ασφαλές αγκυροβόλιο στην Αθήνα. Αλλά η χρονιά δεν έχει τελειώσει.
Πρέπει να λάβουμε σημαντικές αποφάσεις κατά τις επόμενες δύο ημέρες προκειμένου να ενδυναμώσουμε τη συνεταιρικής ασφάλεια σε όλη την περιοχή του ΟΑΣΕ, να διαμορφώσουμε το έργο του Οργανισμού μας και να κτίσουμε ισχυρά θεμέλια πάνω στα οποία θα οικοδομήσει το έργο του το Καζακστάν που αναλαμβάνει την Προεδρία του Οργανισμού την 1η Ιανουρίου. Ελπίζω να επικρατήσει εποικοδομητικό πνεύμα στις διαβουλεύσεις μας και αύριο να αποχωρήσουμε όλοι με απτά αποτελέσματα.
Αγαπητοί συνάδελφοι,
Κυρίες και Κύριοι,
Η Ελληνική Προεδρία καθοδηγήθηκε φέτος από μια και μοναδική αρχή: την αποφασιστικότητα της να υπηρετήσει τον Οργανισμό ως ένας « έντιμος διαμεσολαβητής», να διευκολύνει την έναρξη νέου διαλόγου μεταξύ των συμμετεχόντων κρατών προκειμένου να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη και να θέσει νέους κοινούς στόχους. Πάνω σε αυτή ακριβώς την αρχή στηρίχθηκε η αποφάσή μας να φιλοξενήσουμε την άτυπη Υπουργική Σύνοδο του ΟΑΣΕ στην Κέρκυρα τον περασμένο Ιούνιο.
Η συνάντηση της Κέρκυρας ήταν μια αχτίδα ελπίδας σε μια συννεφιασμένη χρονιά. Ήταν η πρώτη προσπάθεια για την έναρξη ενός άτυπου, ειλικρινούς και ανοικτού διαλόγου σε επίπεδο υπουργών σχετικά με την τρέχουσα κατάσταση και τις μελλοντικές προοπτικές της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Αναγνωρίζουμε ευρέως το γεγονός ότι ο ΟΑΣΕ με την μοναδική έννοια της συνεκτικής, συνεταιρικής και αδιαίρετης ασφάλειας καθώς με τη πολυσυμμετοχική του σύνθεση παρέχει ένα αναντικατάστατο πλαίσιο για την επανάκτηση της εμπιστοσύνης και την ενδυνάμωση της συνεργασίας. Σε αυτό το πλαίσιο και με τη δική σας πολύτιμη και ομόφωνη υποστήριξη, η Ελληνική Προεδρία εγκαινίασε τη Διαδικασία της Κέρκυρας.
Οι συζητήσεις που ακολούθησαν στη Βιέννη σε επίπεδο Πρέσβεων, είχαν ως στόχο να ταυτοποιήσουν τα βασικά στοιχεία που σχετίζονταν με τα θεμέλια για την ασφάλεια στην ευρω-ατλαντική περιοχή, τις προκλήσεις που προκύπτουν για τις τρεις διαστάσεις του ΟΑΣΕ καθώς και τα εμπόδια στην εφαρμογή των δεσμεύσεων που έχουν αναλάβει τα συμμετέχοντα Κράτη.
Τώρα, στο πλαίσιο των προσπαθειών μας θα πρέπει να πάμε ένα βήμα παρά πέρα. Πρέπει να αποφασίσουμε πώς θα προχωρήσει εφεξής αυτή η διαδικασία, πώς θα καθορίσουμε συγκεκριμένους στόχους, θέματα, διαδικασίες και ορόσημα.
Όλα τα παραπάνω θα πρέπει να παρουσιαστούν με ξεκάθαρο τρόπο και με ισχυρή γλώσσα. Πρέπει να βρούμε το κουράγιο να προχωρήσουμε από το διάλογο στην δράση. Αυτό θα είναι το βασικό στρατηγικό αντικείμενο των εργασιών μας σήμερα και αύριο. Θα πρέπει να φθάσουμε στο τέλος του 2009 με ισχυρά ξεκάθαρα θεμέλια και σαφήνεια αποφασιστικότητα προκειμένου να μπούμε στο νέο έτος – και την επερχόμενη Προεδρία του Καζακστάν – με νέες κατευθύνσεις και στόχους.
Αγαπητοί συνάδελφοι,
Κυρίες και Κύριοι,
Ο νέος διάλογος για την ευρωπαϊκή ασφάλεια μπορεί να είναι ουσιαστικός μόνο στο μέτρο που συνδέεται με συγκεκριμένη πρόοδο σε βασικές σχετικά με την ασφάλεια προκλήσεις.
Κατά την προηγούμενη χρονιά, είδαμε να πραγματοποιούνται μερικές θετικές ενέργειες για τη διευθέτηση μακροχρόνιων ζητημάτων που αποτελούσαν εμπόδιο για τη συνεταιρική ασφάλεια στην περιοχή μας. Οι θαρραλέες πολιτικές αποφάσεις που πήραν η Τουρκία και η Αρμενία δεν ήταν εύκολες αλλά ήταν πολύ σημαντικές. Πρέπει τώρα να καλλιεργήσουμε το ίδιο πνεύμα συμφιλίωσης για τη διευθέτηση των ανεπίλυτων διενέξεων που εκκρεμούν στην περιοχή του ΟΑΣΕ.
Χάρη στις αδιάλειπτες προσπάθειες της Ελληνικής Προεδρίας, όπως συνέβη και τα προηγούμενα χρόνια, δεν έλειψαν οι θαραλέες προσπάθειες για την επίλυση αυτών των διενέξεων. Ακόμη και την προηγούμενη εβδομάδα, οι Πρόεδροι της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν συναντήθηκαν στο Μόναχο υπό την αιγίδα της ομάδας Minsk του ΟΑΣΕ. Επίσης τον προηγούμενο μήνα, διεξήχθη μια άτυπη συνάντηση στη Βιέννη με τη διαπραγματευτική σύνθεση «5+2» με στόχο την επίλυση της διένεξης της Υπερδνειστρίας.
Ο ΟΑΣΕ μαζί με τα Ηνωμένα Έθνη και την Ε.Ε. συμπροέδρευσε επί οχτώ γύρων συζητήσεων που διεξήχθησαν στη Γενεύη σχετικά με την ασφάλεια και τη σταθερότητα στη Γεωργία μετά από την κρίση του Αυγούστου 2008 και έχουμε δει κάποιες κινήσεις υπέρ της σταθεροποίησης των γραμμών κατάπαυσης του πυρός και της αποκατάστασης των έκτακτων διόδων επικοινωνίας. Είναι σημαντικά βήματα για τα οποία θα ήθελα να ευχαριστήσω τους Ειδικούς Απεσταλμένους μου, τον Πρέσβυ κ. Χριστόπουλο και τον Πρέσβυ κ. Kasprzyk. Η αφοσίωσή τους στη δημιουργία των συνθηκών για την ειρηνική επίλυση των διενέξεων ήταν αξιοσημείωτη και έτυχε ευρείας αναγνώρισης.
Όμως, πρέπει να συνεχίσουμε να εργαζόμαστε σκληρά για την επίλυση αυτών των διενέξεων – όχι μόνο για τους διαπραγματευτές που έχουν οριστεί από την Προεδρία για να ενεργούν εξ ονόματός μας, αλλά και για εμάς, τα συμμετέχοντα Κράτη του ΟΑΣΕ – προκειμένου να συγκεντρώσουμε την απαραίτητη πολιτική βούληση για να προχωρήσουμε. Πρέπει να κάνουμε ποιοτικά βήματα προς τα εμπρός προκειμένου να σταθεροποιήσουμε την κατάσταση στη Γεωργία.
Ας μην έχουμε αυταπάτες. Αυτή η προσπάθεια πήγε πίσω φέτος με την λήξη της αποστολής του ΟΑΣΕ στη Γεωργία. Είμαι πεπεισμένος ότι η ανάγκη για την παρουσία του ΟΑΣΕ στις ζώνες των διενέξεων και σε όλη τη Γεωργία είναι σήμερα πιο επιτακτική από ποτέ – ο Οργανισμός διαθέτει πρωτοφανή εμπειρία και μοναδικά εργαλεία για να υποστηρίξει τις προσπάθειες προκειμένου να προωθήσει των ειρήνη, τη σταθερότητα, τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου. Είναι καιρός για τα συμμετέχοντα Κράτη να κάνουν τα απαραίτητα βήματα για να συμφωνήσουν επί μιας νέας επιτόπιας παρουσίας του ΟΑΣΕ.
Οι συμπρόεδροι της ομάδας του Minsk έχουν εργαστεί ακατάπαυστα προκειμένου να υποστηρίξουν τους ηγέτες της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν καθώς πλησιάζει η ώρα των δύσκολων αποφάσεων προκειμένου να επιλύσουν τις διαφορές τους. Εδώ στην Αθήνα, δεν πρέπει να αφήσουμε την παραμικρή αμφιβολία ότι αυτή η διαδικασία τυγχάνει σταθερής υποστήριξης εκ μέρους όλης της κοινότητας του ΟΑΣΕ.
Αγαπητοί συνάδελφοι,
Κυρίες και κύριοι,
Σε ένα μήνα από σήμερα, ο μαραθώνιος της Ελληνικής Προεδρίας θα τελειώσει και θα δώσουμε τη σκυτάλη στο Καζακστάν. Έχουμε υψηλές προσδοκίες για τη συνεισφορά της επερχόμενης Προεδρίας στην προώθηση της επίλυσης των διενέξεων και της διαχείρισης κρίσεων το επόμενο έτος. Να είστε σίγουροι ότι η Ελλάδα θα στηρίξει πλήρως αυτές τις προσπάθειες μέσω της παρουσίας της στην Τρόικα του ΟΑΣΕ. Επίσης χαιρετίζουμε την πρόθεση της επερχόμενης Προεδρίας του Καζακστάν να θέσει υπό την προσοχή μας τις επείγουσες προτεραιότητες σε θέματα ασφάλειας στην Κεντρική Ασία και το Αφγανιστάν.
Πριν δύο χρόνια στη Μαδρίτη οι Υπουργοί Εξωτερικών του ΟΑΣΕ συμφώνησαν ότι ο Οργανισμός μας έχει να διαδραματίσει ένα ρόλο στην προώθηση της ασφάλειας και της σταθερότητας στο Αφγανιστάν και στις γύρω περιοχές. Έκτοτε, το έργου του ΟΑΣΕ επικεντρώθηκε στην ενδυνάμωση της διασυνοριακής ασφάλειας και στη διαχείριση των βορείων συνόρων του Αφγανιστάν με τους γείτονές τους της Κεντρικής Ασίας, ενδυναμώνοντας τόσο τις ικανότητες επιβολής του νόμου τόσο σε εθνικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο καθώς και τη διασυνοριακή συνεργασία.
Οι προσπάθειες αυτές είναι άξιες επαίνου. Αλλά είναι ξεκάθαρο ότι ο ΟΑΣΕ έχει το περιθώριο να καταβάλλει περισσότερες προσπάθειες, συμπεριλαμβανομένων και περιορισμένων δραστηριοτήτων στο έδαφος του Αφγανιστάν. Η μακροχρόνια ασφάλεια και σταθερότητα στο Αφγανιστάν μπορεί να οικοδομηθεί μόνο στη βάση μιας πιο ισχυρής περιφερειακής συνεργασίας με τη χώρα και τις γύρω περιοχές της, συμπεριλαμβανομένης της εποικοδομητικής συμμετοχής των γειτόνων της Κεντρικής Ασίας. Η περιφερειακή ομαδική εργασία πρέπει να προωθηθεί από όλους τους βασικούς διεθνείς παράγοντες και οργανισμούς που δραστηριοποιούνται στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένου του ΟΑΣΕ.
Είμαστε πεπεισμένοι ότι το Καζακστάν υπό την ιδιότητας της Προεδρεύουσας χώρας του ΟΑΣΕ το 2010 μπορεί να κάνει τη διαφορά με αποφασιστικό τρόπο με την υποστήριξη όλων μας.
Αγαπητοί συνάδελφοι,
Κυρίες και Κύριοι,
Η Οικονομική και Περιβαλλοντική διάσταση ήταν στο επίκεντρο των προτεραιοτήτων της Ελληνικής Προεδρίας. Αυτό είναι φυσικό δεδομένης της σημασίας για την κοινή μας ασφάλεια από τις προκλήσεις που προκύπτουν σε αυτό τον τομέα.
Κατά το 17Ο Οικονομικό και Περιβαλλοντικό Φόρουμ διεξήχθησαν παραγωγικές συζητήσεις σχετικά με τις διατομεακές πτυχές της μετανάστευσης. Ο σκοπός και η πολυπλοκότητα της διεθνούς μετανάστευσης έχει αυξηθεί κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών σε όλη την περιοχή του ΟΑΣΕ. Είναι αναγκαία μια ισχυρότερη διακρατική συνεργασία σε διμερές, περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο προκειμένου να επεξεργαστούν και να εφαρμοστούν λύσεις για τη χάραξη βιώσιμων πολιτικών.
Καθώς βρισκόμαστε στα τέλη ενός έτους που άρχισε με την πιο σοβαρή ενεργειακή κρίση στην πρόσφατη μνήμη μας, ελπίζω ότι μπορούμε να επιτύχουμε συμφωνία επί ενός στοχευμένου ρόλου του ΟΑΣΕ για την προώθηση ενός συμμετοχικού, στοχευμένου διαλόγου επί των πτυχών της ενεργειακής ασφάλειας.
Σχετικά με αυτό το ζήτημα, συμφωνήσαμε επί της αρχής στο Μάαστριχτ το 2003. Ας κάνουμε τώρα το επόμενο βήμα προς μια πιο ενισχυμένη δέσμευση.
Μια εβδομάδα πριν την έναρξη της Διάσκεψης της Κοπεγχάγης για την Κλιματική Αλλαγή, οι συζητήσεις σχετικά με τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην ασφάλεια είναι πολύ σημαντικές.
Αυτά τα ζητήματα αγγίζουν τον κάθε άνθρωπο. Ο ΟΑΣΕ μπορεί και οφείλει να συνεισφέρει προς αυτή την κατεύθυνση.
Φέτος, η Ελλάδα εργάστηκε ακατάπαυστα προκειμένου να προωθήσει περαιτέρω το κεκτημένο του ΟΑΣΕ στην ανθρώπινη διάσταση και να υποστηρίξει την εφαρμογή από όλους των δεσμεύσεων που έχουμε αναλάβει. Σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, των θεμελιωδών ελευθεριών και του Κράτους δικαίου ήταν κομβικής σημασίας ιδέες πάνω στις οποίες στηρίχτηκαν όλες οι προσπάθειές μας το 2009.
Αυτό αγγίζει επί της ουσίας την έννοια της ασφάλειας, όπως την ορίζει ο ΟΑΣΕ.
Από το 1975 η κοινή μας προσπάθεια στηρίχθηκε πάνω στην ιδέα ότι η ασφάλεια έχει αφετηρία της την «εγγενή αξιοπρέπεια του ατόμου». Συμφωνήσαμε ότι η πραγματική ασφάλεια μπορεί να είναι μόνο συνεκτική, συμπεριλαμβάνοντας την πολιτικο-στρατιωτική συνεργασία, την υγιή οικονομική διακυβέρνηση και το κράτος δικαίου. Συμφωνήσαμε επίσης ότι η ασφάλεια των Κρατών είναι αδύνατη χωρίς την ασφάλεια των κοινωνιών και των ατόμων.
Αυτή όμως η έννοια της ασφάλειας δημιουργεί απαιτήσεις από τα κράτη και τις κοινωνίες. Είναι ένα εγχείρημα που απαιτεί τη μόνιμη συμμετοχή όλων, στην προσπάθεια να επιτύχουμε την εφαρμογή των δεσμεύσεων και την αναμόρφωσή τους, προκειμένου να ανταποκριθούν σε νέες ανάγκες.
Καθόλη τη διάρκεια του 2009, η Ελλάδα επεδίωξε να στηρίξει τους εταίρους της, για να προωθήσει την υλοποίηση αυτής της ιδέας. Ένας από τους τομείς, όπου αυτή η προσπάθεια ήταν ιδιαίτερα εμφανής, ήταν η παρακολούθηση των εκλογών που παραμένει εμβληματική δραστηριότητα του Οργανισμού.
Φέτος, διεξήχθησαν σημαντικές εκλογές στην περιοχή του ΟΑΣΕ. Η μεθοδολογία του ΟΑΣΕ ως προς την παρακολούθηση των εκλογών αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση σε όλο τον κόσμο πηγή υπερηφάνειας, απόλυτα δικαιολογημένα.
Θα ήθελα να συγχαρώ το Γραφείο Δημοκρατικών Θεσμών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ODIHR) καθώς και την Κοινοβουλευτική Συνέλευση του ΟΑΣΕ για τη αλληλοσυμπληρούμενη και γόνιμη συνεργασία κατά την παρακολούθηση των εκλογών και την προώθηση της περεταίρω βελτίωσης των εκλογικών διαδικασιών σε όλη την περιοχή μας. Θα ήθελα επίσης να ευχαριστήσω τον ODIHR και τη Γραμματεία για τις προσπάθειες τους να φέρουν εις πέρας το απαιτητικό έργο της δημιουργίας της Ομάδας Υποστήριξης των Εκλογών στο Αφγανιστάν.
Aγαπητοί Υπουργοί,
Αγαπητέ Γενικέ Γραμματέα,
Κυρίες και κύριοι,
Μακρηγόρησα περισσότερο απ’όσο θα ήθελα, διότι ήθελα να κάνω μια ανασκόπηση των κύριων θεμάτων της ημερήσιας διάταξης για τις επόμενες δύο ημέρες. Προσβλέπω στη συνεργασία μας προκειμένου αυτή η συνάντηση να στεφθεί με επιτυχία.
Καταλήγοντας, θα ήθελα να ευχαριστήσω ακόμη μια φορά την προηγούμενη Φινλανδική Προεδρία για την πλούσια κληρονομιά που μας άφησε τον περασμένο Ιανουάριο – Αγαπητέ Alexander Stubb, η φιλοξενία σου και η αποτελεσματική διαχείριση των αποφάσεων που ελήφθησαν κατά το Υπουργικό Συμβούλιο του 2008 έθεσαν ψηλά τον πήχυ για την Ελληνική Προεδρία. Ευχόμαστε επίσης κάθε επιτυχία στην επερχόμενη προεδρία του Καζακστάν.
Αγαπητέ Kanat Saudabayev, η Προεδρία του ΟΑΣΕ αποτελεί πάντα μια ενδιαφέρουσα πρόκληση. Σε διαβεβαιώνω ότι θα έχεις την πλήρη υποστήριξή μας καθ’όλη τη διάρκεια του 2010.
Δράττομαι επίσης της ευκαιρίας, για να εκφράσω την ειλικρινή ευγνωμοσύνη της Προεδρίας προς τον Γενικό μας Γραμματέα, τον Πρέσβυ Marc Perrin de Brichambaut, τη Γραμματεία του ΟΑΣΕ, τα όργανα του ΟΑΣΕ και τις επιτόπιες αποστολές του ΟΑΣΕ, για την πολύτιμη υποστήριξή τους, τη σκληρή δουλειά τους και την αφοσίωση τους κατά τη διάρκεια του έτους.
Είμαι απόλυτα πεπεισμένος ότι οι αποφάσεις που θα υιοθετήσουμε κατά τη διάρκεια των επόμενων 48 ωρών θα ενδυναμώσουν περαιτέρω τον Οργανισμό μας και θα μας φέρουν πιο κοντά στην επίτευξη των κοινών μας στόχων και δεσμεύομαι να εργαστώ με όλους εσάς γι’ αυτό το σκοπό.
Σας ευχαριστώ.