Καταρχάς θέλω να ευχαριστήσω τα δύο Επιμελητήρια, το Ελληνοτουρκικό Εμπορικό Επιμελητήριο και το Εμπορικό Επιμελητήριο της Σμύρνης, γι’ αυτήν την ευκαιρία που δίνετε, όχι μόνο σε εμάς, να πούμε αυτά που πιστεύουμε και που θεωρούμε ότι πρέπει να γίνουν, αλλά κυρίως στους επιχειρηματίες να βρεθούν μεταξύ τους, να προχωρήσουν αυτή τη συνεργασία.
Θέλω επίσης να ευχαριστήσω γιατί σήμερα το πρωί είχα μια πολύ ευχάριστη συνάντηση, πέραν του ότι ήταν χρήσιμη, ήταν και πολύ ευχάριστη και γνώρισα από κοντά τον Υπουργό Zafer Caglayan, με τον οποίο πραγματικά είχαμε μιλήσει μόλις είχα αναλάβει τα καθήκοντά μου στο Υπουργείο Εξωτερικών για να λύσουμε ένα μικρό θέμα που υπήρχε και αισθάνθηκα και εγώ χαρά γιατί καταφέραμε να δώσουμε λύση στο ζήτημα. Ξεκινήσαμε δηλαδή καλά τη συνεργασία μας.
Σήμερα, μετά τη συζήτηση που είχαμε, νιώθω ότι όχι μόνο έχουμε έναν άνθρωπο, ένα γείτονα με τον οποίο συνεργαζόμαστε καλά, αλλά έχω κι ένα φίλο τώρα πια και πιστεύω ότι από εδώ και πέρα έχουμε πολλές δυνατότητες να προχωρήσουμε σε μεγάλα βήματα.
Να πω ότι είναι μεγάλη χαρά και για μένα που συμμετέχω σ’ αυτήν την 9η Οικονομική Συνάντηση των Ελληνικών Νησιών του Αιγαίου και των Τουρκικών Παραλίων του Αιγαίου, γιατί ακριβώς, επειδή αφήσαμε να χαθεί έδαφος που είχαμε κερδίσει, έχει σημασία από εδώ και πέρα να δουλέψουμε όλο και πιο στενά. Και νομίζω ότι η ενθάρρυνση των επαφών μεταξύ των επιχειρηματικών κοινοτήτων των δυο χωρών, πρέπει και είναι προτεραιότητα και για τις δυο πλευρές.
Αυτό ακριβώς συζητήσαμε σήμερα το πρωί και να πω ότι ξεκινάω από το σημείο ότι στο παρελθόν, και από την Ελλάδα και από την Τουρκία, είχε υπάρξει πολύ σημαντικό επενδυτικό ενδιαφέρον σε ελληνικές επιχειρήσεις για την αγορά της Τουρκίας και αντίστροφα από την Τουρκία προς την Ελλάδα.
Το σύνολο των ελληνικών επενδύσεων στην Τουρκία σήμερα ξεπερνάει τα 6 δισεκατομμύρια δολάρια. Είναι ένα πολύ μεγάλο ποσό αυτό για μια οικονομία σαν την Ελλάδα και που βέβαια δεν είναι αρκετό και έχει πολύ περιθώριο εξέλιξης, αλλά σημειώστε λίγο πόσοι είναι οι τομείς που έχω καταγεγραμμένους. Τράπεζες, πληροφορική, τσιμεντοβιομηχανία, ιχθυοκαλλιέργειες, υγεία, τουρισμός, κατασκευές, πλαστικά, φαρμακευτικά, καλλυντικά, επικοινωνία, δημόσιες σχέσεις, υπηρεσίες συμβούλων.
Και αντίστοιχα από την τουρκική πλευρά έχουμε συνεργασία σε τράπεζες, σε πληροφορική, σε μεταφορές, σε παροχή υπηρεσιών, σε χίλια δυο. Ουσιαστικά είναι δύο οικονομίες που βρίσκονται σε πάρα - πάρα πολύ μεγάλη συσχέτιση και που μπορούν να παράξουν όλο και περισσότερα κοινά αποτελέσματα.
Από την άλλη, πιστεύω ότι ακριβώς όπως είπε και ο Υπουργός κ. Caglayan πριν, η κοινή προσπάθεια για ανάληψη κοινών πρωτοβουλιών μεταξύ ελληνικών και τουρκικών επιχειρήσεων, είναι ένας στόχος τον οποίο μπορούμε και πρέπει να πετύχουμε. Υπάρχουν και στις δυο χώρες πολύ σοβαρές επιχειρήσεις. Για παράδειγμα στους τομείς τους κατασκευαστικούς που αναφέρθηκε, στους τομείς της ενέργειας όπου υπάρχει τεχνογνωσία, υπάρχει σοβαρότητα και καλό όνομα των ελληνικών επιχειρήσεων και των τουρκικών επιχειρήσεων στο εξωτερικό και όπου συνεργασίες μπορούν να δώσουν πάρα πολύ θετικά αποτελέσματα.
Αυτά είναι η βάση από την οποία ξεκινάμε και η βάση αυτή είχε φτάσει και το διμερές εμπόριο μεταξύ των χωρών το 2008 σε ένα ικανοποιητικό, αρκετά καλό θα έλεγα επίπεδο. Το 2008 αυτή η διμερής εμπορική σχέση μεταξύ των δυο χωρών μας, έφτασε τα 3,3 δισεκατομμύρια δολάρια και σκεφτείτε το 2008 σχεδόν 3,5 δισεκατομμύρια, όταν μόλις 7 χρόνια πριν ήμασταν στα 800 περίπου εκατομμύρια δολάρια.
Μια τεράστια γεωμετρική αύξηση αυτών των εμπορικών συναλλαγών και οι οποίες μέσα σε μια περίοδο κρίσης το 2009 παρουσίασαν μια μεγάλη πτώση, δηλαδή από τα 3,3 δισεκατομμύρια πέσαμε στα 2,3. Μια πτώση της τάξης του 20% μέσα σε μια χρονιά.
Ήταν το χτύπημα της διεθνούς οικονομικής κρίσης, ήταν μια σειρά από άλλες παραμέτρους, που όμως αυτό πρέπει να είναι το καμπανάκι. Να χτυπήσει το καμπανάκι. Κι αυτό συζητούσαμε σήμερα με τον Υπουργό, ότι ακούμε το καμπανάκι και ξέρουμε ότι εκεί που μας έχει φτάσει η διεθνής οικονομία και η διεθνής κρίση, το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε και το χρωστάμε στους λαούς μας και οι δυο, είναι να συνεργαστούμε όσο πιο στενά μπορούμε.
Το είπε κλείνοντας στην ομιλία του, ότι σε μια περίοδο κρίσης όπου οι εσωτερικές οικονομίες και η εσωτερική ζήτηση δέχεται πιέσεις, συρρικνώνεται και αυτό συμβαίνει και στην ελληνική περίπτωση, λόγω ακριβώς του προγράμματος σταθεροποίησης το οποίο όμως πρέπει και είμαστε υποχρεωμένοι και είναι υποχρέωση απέναντι στη χώρα μας να υλοποιήσουμε με κάθε λεπτομέρεια και με πάσα ακρίβεια, αυτό είναι ακριβώς το έρεισμα που χρειάζεται μία οικονομία για να βγει προς τα έξω.
Και το εξηγούσα το πρωί στη συνάντησή μας ότι η νέα κυβέρνηση της Ελλάδας ξεκίνησε ακριβώς με ένα πρόγραμμα ανάπτυξης της εξωστρέφειας της οικονομίας. Το να βγούμε προς τα έξω, να διεκδικήσουμε διεθνείς αγορές, να διεκδικήσουμε επενδύσεις προς την Ελλάδα και εκεί προφανώς έχουμε πάρα πολλά να μοιραστούμε και να συνεργαστούμε με την Τουρκία.
Θεωρώ ότι οι εμπορικές συναλλαγές των δύο χωρών θα επανέλθουν και πάνω απ’ αυτό το 20% που είπαμε και εδώ μέσα υπάρχει και μία πολύ μεγάλη σημαντική παράμετρος που είναι να μπορέσουμε συνεργαζόμενοι μέσα στο πλαίσιο των διμερών σχέσεων που έχουμε και όλων των συναντήσεων, να άρουμε όλα αυτά τα προβλήματα που είναι δασμολογικά και μη, στο πλαίσιο της ανάπτυξης μίας αμοιβαία επωφελούς συνεργασίας ανάμεσα στις δύο χώρες μας.
Τέτοια εργαλεία είναι η 15η Σύνοδος της Κατευθυντηρίου Επιτροπής Ελλάδας–Τουρκίας, είναι η 12η Σύνοδος της Ελληνοτουρκικής Ομάδας Εργασίας για το Εμπόριο και την Οικονομική Συνεργασία που θα γίνουν τους επόμενους μήνες και βέβαια είναι η 4η Σύνοδος της Μεικτής Ελληνοτουρκικής Οικονομικής Επιτροπής, την οποία προγραμματίζουμε για το δεύτερο αν θυμάμαι καλά δεκαπενθήμερο του Σεπτεμβρίου του 2010. Και σήμερα το πρωί συμφωνήσαμε ότι εάν οι συναντήσεις προετοιμασίας κινηθούν με ικανοποιητικό ρυθμό και με αρκετή ταχύτητα, μπορούμε να επιδιώξουμε να γίνει και πιο νωρίς, γιατί δεν έχουμε χρόνο να χάσουμε γιατί πρέπει να κινηθούμε γρήγορα.
Από εκεί και πέρα πρέπει να κοιτάξουμε και τους συγκεκριμένους τομείς που μπορούμε να συνεργαστούμε. Πρώτος τομέας που θα αναφέρω είναι ο τουρισμός. Οι χώρες μας είναι ίσως δύο απ’ τις ομορφότερες χώρες θα έλεγα σε ολόκληρο τον κόσμο.
Η πρόοδος στη διμερή τουριστική συνεργασία πάει καλά. Έχουμε αξιοσημείωτη αύξηση περισσότερο από την πλευρά της Ελλάδας προς την Τουρκία, αλλά θεωρώ ότι θα ακολουθήσει και η πλευρά η τουρκική με περισσότερους επισκέπτες στην Ελλάδα.
Όμως το βασικότερο που πρέπει να σκεφτούμε είναι πως οι δύο χώρες μας μπορούν να συνεργαστούν και από κοινού να επιδιώξουν να φέρουν επισκέπτες από μακρινές περιοχές, από την Ιαπωνία, από την Κίνα, από την απώτερη Ανατολή, για να επισκέπτονται ταυτοχρόνως με στόχο και τις δύο χώρες. Σκεφτείτε ένα μικρό ποσοστό αύξησης των επισκεπτών από την Κίνα για παράδειγμα που έχει πολύ μεγάλο πληθυσμό, τί θα μπορούσε να σημαίνει για τον τουρισμό και της Τουρκίας και της Ελλάδας.
Αντίστοιχα σημαντική είναι η συνεργασία των δύο χωρών στον τομέα των μεταφορών. Υπάρχει η πρόβλεψη μέσα στον Απρίλιο να γίνει η συνάντηση της Μεικτής Επιτροπής Οδικών Μεταφορών αλλά επίσης και πρόβλεψη να προχωρήσουμε σε περαιτέρω έργα σύνδεσης των χωρών μας, η δημιουργία του Ευρωπαϊκού Διαδρόμου Θεσσαλονίκης–Κωνσταντινούπολης, όπου εξελίσσεται η διασύνδεση του σιδηροδρομικού δικτύου, αλλά και του οδικού δικτύου προς την Κωνσταντινούπολη.
Υπάρχει ο σχεδιασμός για την κατασκευή της δεύτερης γέφυρας στη μεθοριακή διάβαση Κήπων–Υψάλων, για την οποία μάλιστα έχει υπάρξει σχετική ελληνοτουρκική συμφωνία που κυρώθηκε στο ελληνικό Κοινοβούλιο το 2007 και πιστεύω σύντομα θα υπάρξει η ανάλογη εξέλιξη και από την τουρκική πλευρά.
Για τη ναυτιλία το ίδιο, τα είπε και η κα Κατσέλη πριν. Οι νέες συνδέσεις που έχουν πολύ μεγάλο ενδιαφέρον, για παράδειγμα αναφέρω τη σύνδεση της Σμύρνης με τη Θεσσαλονίκη που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και φαντάζομαι και το Επιμελητήριο θα ενδιαφέρεται ιδιαίτερα γι’ αυτό. Αλλά και εποχιακές ακτοπλοϊκές συνδέσεις στο βόρειο Αιγαίο.
Και βέβαια ένας σημαντικός τομέας είναι η ενέργεια. Οι χώρες μας έχουν πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και δεν αναφέρομαι μόνο στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Θα ξεκινήσω πρώτα από τα έργα που μπορούν να αποτελέσουν σημαντικό κόμβο για την ευρύτερη γεωγραφική περιοχή.
Όπως είναι το έργο του IΤGΙ του αγωγού από την Τουρκία μέχρι την Ιταλία και για τον οποίο ακριβώς θέλω να συμφωνήσω μ’ αυτό που είπε ο Υπουργός Caglayan πριν, ότι στην πράξη πρέπει να δείξουμε πώς θα προχωρήσουμε γρήγορα τέτοιου είδους πρωτοβουλίες για να πάνε μπροστά οι εμπορικές μας συναλλαγές.
Γιατί καταλαβαίνετε ότι ένα τέτοιο έργο μπορεί να δώσει το στρατηγικό πλεονέκτημα της Τουρκίας που είναι κοντά στις πηγές παραγωγής του φυσικού αερίου και της Ευρώπης σαν την πρώτη χώρα στη διαδρομή της εισόδου προς την Ευρώπη. Σημαντικές πρωτοβουλίες που πρέπει να τις ακολουθήσουμε.
Αντίστοιχα στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τις ενεργειακές πολιτικές όπου και η Ελλάδα εκσυγχρονίζει το θεσμικό της πλαίσιο και η Τουρκία έχει κάνει πολύ μεγάλα βήματα, οι δύο χώρες μαζί μπορούν να είναι μία πολύ δυνατή μονάδα κρούσης, να το πω έτσι, για την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε όλη την ευρύτερη περιοχή.
Αντίστοιχα πολύ σημαντικοί τομείς είναι ο γεωργικός τομέας όπου έγινε το Φεβρουάριο του 2009 πριν από ένα χρόνο η 3η Σύνοδος της Κατευθυντήριας Γεωργικής Επιτροπής.
Και βέβαια ένας τομέας που έχει ιδιαίτερη σημασία για τη συνεργασία των χωρών μας είναι οι ιχθυοκαλλιέργειες στις οποίες συζητήσαμε και το πρωί κάποιες ρυθμίσεις που πρέπει να γίνουν για να μπορέσουμε να προχωρήσουμε αυτή τη συνεργασία ακόμα πιο στενά, αλλά σκεφτείτε ότι ήδη η Ελλάδα έχει το 50% των εξαγωγών σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η συνεργασία των δύο χωρών μας μπορεί να αυξήσει πολύ αυτά τα ποσοστά και τους όγκους των παραγόμενων προϊόντων.
Τέλος, σε θεσμικό πλαίσιο να πω ότι έχουμε επίσης πολύ καλή συνεργασία στο πλαίσιο του Οργανισμού Συνεργασίας για τον Εύξεινο Πόντο, τον ΟΣΕΠ, για τον οποίο σε μερικούς μήνες η Ελλάδα θα αναλάβει την Προεδρία και θεωρώ ότι θα είναι και μια ευκαιρία να δείξουμε πόσο καλή συνεργασία έχουμε με την Τουρκία. Όπως και το Επιχειρηματικό Συμβούλιο του Οργανισμού που βοηθάει σ’ αυτή την δουλειά που γίνεται και σε τέτοια fora.
Νομίζω ότι η επικοινωνία μεταξύ των επιχειρηματικών αποστολών ίσως είναι και το πιο σημαντικό απ’ όλα. Ο συνάδελφός μου ο κ. Caglayan μίλησε για την αποστολή των 200 και πλέον επιχειρηματιών που ήρθαν από την Τουρκία στην Ελλάδα μαζί του σ’ αυτήν την αποστολή.
Μόνο συγχαρητήρια μπορώ να δώσω και να πω ότι πραγματικά βάζει τον πήχη σε ένα σημείο και για μένα σαν αρκετά νεότερος στο πόστο αυτό στο Υπουργείο, πρώτον, να καταφέρω να κάνω το γύρο του Κόσμου μέσα σε ένα χρόνο 4-5 φορές για να τον φτάσω. Και δεύτερον να καταφέρουμε να κάνουμε αυτές τις συνεχείς ανταλλαγές και τις συνεχείς στοχευμένες όμως ανταλλαγές που ξέρουμε τί είναι αυτό που θέλουμε να πετύχουμε, ώστε να έχουμε αποτέλεσμα.
Προσωπικά πιστεύω και έχοντας ζήσει πάρα πολύ στενά με φίλους από την Τουρκία και στα φοιτητικά μου χρόνια και αργότερα στις επαγγελματικές μου δραστηριότητες, ότι αυτά που ενώνουν τις δύο χώρες μας είναι τόσα πολλά που αν πραγματικά βοηθήσουμε να ανθίσει κι άλλο αυτός ο σπόρος που φύτεψαν τότε ο Τζεμ με τον Παπανδρέου, ώστε η οικονομική συνεργασία και η οικονομική διπλωματία ανάμεσα στις χώρες μας γίνει το κύριο γεγονός, τα υπόλοιπα θα μας φαίνονται πολύ μικρά για να καθόμαστε να συζητάμε.
Σας ευχαριστώ πάρα πολύ.