Αθήνα, 27 Φεβρουαρίου 2008

κ. Γ. ΚΟΥΜΟΥΤΣΑΚΟΣ: Καλημέρα σας.

Τη Δευτέρα, 3 Μαρτίου και ώρα 12.00, η Υπουργός των Εξωτερικών, κα Ντόρα Μπακογιάννη, θα συναντηθεί στο Υπουργείο Εξωτερικών με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ κ. Σέφερ. Θέματα ημερήσιας διάταξης αναμένεται να αποτελέσουν, μεταξύ άλλων, η διεύρυνση της Συμμαχίας, η κατάσταση στο Κόσοβο, η σχέση του ΝΑΤΟ με τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, καθώς και οι σχέσεις ΝΑΤΟ-Ευρωπαϊκής Ένωσης και, βεβαίως, οι επιχειρήσεις και η παρουσία του ΝΑΤΟ στο Αφγανιστάν. Θα ακολουθήσουν δηλώσεις στον Τύπο.

Την ίδια μέρα στις 15.15 θα πραγματοποιηθεί συνάντηση του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ με δημοσιογράφους, στο Υπουργείο Εξωτερικών. Πρόκειται για συνάντηση συζήτησης και ενημέρωσης, που διοργανώνεται από την αρμόδια Γραμματεία του ΝΑΤΟ.

Όσον αφορά στο πρόγραμμα του Υφυπουργού Εξωτερικών κ. Βαληνάκη. Σήμερα, ο κ. Βαληνάκης βρίσκεται στη Σόφια προκειμένου να συμμετάσχει στην καταληκτική συνεδρίαση του Συμφώνου Σταθερότητας και στην εναρκτήρια Σύνοδο του Συμβουλίου Περιφερειακής Συνεργασίας (Regional Cooperation Council).

Αύριο, Πέμπτη 28 Φεβρουαρίου, ο κ. Βαληνάκης θα συμμετάσχει στη Σύνοδο Υπουργών Εξωτερικών της Διαδικασίας Συνεργασίας Νοτιοανατολικής Ευρώπης, η γνωστή Southeast European Cooperation Process (SEECP).

Να υπενθυμίσω ότι αμέσως μετά την ενημέρωσή σας στο πλαίσιο των τακτικών συναντήσεών μας, θα ακολουθήσει ενημέρωση για το πρόγραμμα δράσεων της οικονομικής διπλωματίας. Πρόκειται για απολογισμό της παρελθούσης χρονιάς και προγραμματισμό της νέας από τον Υφυπουργό Εξωτερικών κ. Πέτρο Δούκα και το Γενικό Γραμματέα Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων και Αναπτυξιακής Συνεργασίας κ. Σκυλακάκη.

Αυτό θα γίνει και ενόψει της προγραμματισμένης για αύριο εκδήλωσης στο Μέγαρο Μουσικής, που θα γίνει στις 12.00 το μεσημέρι που διοργανώνεται από το Υπουργείο Εξωτερικών σε συνεργασία με τον Σύνδεσμο Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών (ΣΕΒ) και τον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Εξαγωγέων.

Υπάρχουν ερωτήσεις;

***

κ. ΧΑΔΟΥΛΗΣ: Ήθελα να ρωτήσω αν το Υπουργείο έχει να κάνει κάποια δήλωση για τα γεγονότα που είχαμε στο Βελιγράδι προ ημερών και στην αμερικανική Πρεσβεία. Δεν έχω δει να έχετε εκτίμηση. Μπορεί να είναι και λάθος δικό μου.

κ. Γ. ΚΟΥΜΟΥΤΣΑΚΟΣ: Όπως ξέρετε, υπάρχει ήδη τοποθέτηση από πλευράς Ευρωπαϊκής Ένωσης. Από την Προεδρία. Πέραν αυτής, θέλω να τονίσω ότι είναι απαραίτητος ο πλήρης σεβασμός των υποχρεώσεων που απορρέουν από τη Συνθήκη της Βιέννης για την προστασία των διπλωματικών αποστολών και του προσωπικού τους στις χώρες διαπίστευσης. Κάθε τι άλλο καταδικάζεται.

κ. ΚΟΤΤΑΡΙΔΗΣ: Θα ήθελα να ξέρω αν το Υπουργείο Εξωτερικών και η κυβέρνηση λαμβάνει υπόψη της τις δημοσκοπήσεις που έρχονται στο φως της δημοσιότητας και η μεγάλη πλειοψηφία του ελληνικού λαού δε θέλει σύνθετη ή διπλή ονομασία στο θέμα των Σκοπίων. Και αν έχετε κάποιο σχόλιο σχετικά με το νέο συλλαλητήριο που προγραμματίζεται για σήμερα στα Σκόπια και αν υπάρχουν πάλι ανησυχίες για επεισόδια στο Γραφείο Συνδέσμου μας εκεί.

κ. Γ. ΚΟΥΜΟΥΤΣΑΚΟΣ: Ξεκινάω από το δεύτερο. Στο στάδιο αυτό δεν θα κάνω οποιοδήποτε σχόλιο για την προγραμματιζόμενη και υποστηριζόμενη από το κυβερνητικό κόμμα VMRO συγκέντρωση στα Σκόπια.

Η προσοχή και οι ενέργειές μας επικεντρώνονται, όπως αντιλαμβάνεστε, στην προστασία της εκεί ελληνικής διπλωματικής αποστολής.

Η Πρέσβης μας, κα Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου, έχει επικοινωνήσει με τις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Εξωτερικών των Σκοπίων, εφιστώντας την προσοχή τους στην υποχρέωση, όπως είπαμε και μόλις πριν, κάθε φιλοξενούσας χώρας για την λήψη των απαραίτητων μέτρων ασφάλειας όλων των διπλωματικών αρχών που είναι διαπιστευμένες στο έδαφός της.

Υπογραμμίζω ότι η Ελληνική Κυβέρνηση χειρίζεται το όλο ζήτημα με αναμφισβήτητη, πιστεύω, ψυχραιμία και νηφαλιότητα.

Όσον αφορά στο θέμα των δημοσκοπήσεων. Όλες οι δημοκρατικές κυβερνήσεις έχουν ως κύριο, θεμελιώδη, γνώμονα της πολιτικής τους τα συμφέροντα της χώρας. Ταυτόχρονα λαμβάνουν υπόψη την κοινή γνώμη.

Επιδίωξη είναι στα θέματα εξωτερικής πολιτικής να υπάρχει η μέγιστη δυνατή συναίνεση. Και στο πλαίσιο αυτό, όπως ξέρετε, υπάρχει ουσιαστική ενημέρωση των πολιτειακών και πολιτικών παραγόντων. Η ενημέρωση των πολιτικών κομμάτων γίνεται στην προοπτική διαμόρφωσης εκείνων των προϋποθέσεων ώστε να υπάρξει η μεγαλύτερη δυνατή εθνική συναίνεση.

κα FLOREZ: Μπορούμε να έχουμε μερικές λεπτομέρειες για τις συνομιλίες που θα γίνουν στη Νέα Υόρκη για το Σκοπιανό;

κ. Γ. ΚΟΥΜΟΥΤΣΑΚΟΣ: Εννοείτε διαδικαστικά ή επί της ουσίας;

κα FLOREZ: Διαδικαστικά. Επί της ουσίας νομίζω ότι δε μας λέτε.

κ. Γ. ΚΟΥΜΟΥΤΣΑΚΟΣ: Εκτιμώ τον ρεαλισμό σας.

Όπως ξέρετε, ο Διαμεσολαβητής ενημέρωσε για συνέχιση της διαπραγματευτικής διαδικασίας στη Νέα Υόρκη. Στο στάδιο αυτό θα έχει τη μορφή διαδοχικών διμερών συναντήσεων του Προσωπικού Απεσταλμένου του Γενικού Γραμματέα με κάθε έναν απ’ τους διαπραγματευτές των δύο χωρών.

κ. ΜΗΛΑΚΑΣ: Μια που ξεκινάνε οι συνομιλίες, θα ήθελα να ρωτήσω, να μας επαναλάβετε, για να διατυπωθεί και να τη θυμηθούμε, ποια είναι η θέση της ελληνικής κυβέρνησης. Δηλαδή παραμένει μία ονομασία για όλες τις χρήσεις;

κ. Γ. ΚΟΥΜΟΥΤΣΑΚΟΣ: Παραπέμπω σε όλες τις συζητήσεις που έχουν γίνει, τις ομιλίες, τις ενημερώσεις που έχει κάνει, και πρόσφατα στην Επιτροπή Εξωτερικών και Άμυνας της Βουλής, η Υπουργός των Εξωτερικών και βεβαίως, στην πρόσφατη, μόλις πριν μια βδομάδα, απάντηση του κ. Πρωθυπουργού σε σχετική επίκαιρη ερώτηση.

κ. ΒΙΔΑΛΗΣ: Με βάση το νέο γύρο που αρχίζει ο κ. Νίμιτς, αναμένετε να παρουσιάσει κάποια καινούρια, πιο συγκεκριμένη, πρόταση και για το όνομα και συνολικά για την αντιμετώπιση της εκκρεμότητας με τα Σκόπια;

κ. Γ. ΚΟΥΜΟΥΤΣΑΚΟΣ: Όπως γνωρίζετε, ο κ. Νίμιτς, πριν περίπου 10 μέρες, παρουσίασε μια νέα πρόταση-πλαίσιο. Το επόμενο διαδικαστικό στάδιο είναι η αξιολόγηση που έχει γίνει απ’ τις δύο κυβερνήσεις αυτής της πρότασης. Οι παρατηρήσεις, οι επισημάνσεις και ενδεχομένως οι προτάσεις τους επί του κειμένου αυτού.

Από πλευράς μας, έχει εγκαίρως ανακοινωθεί ότι ο κ. Βασιλάκης είχε λάβει οδηγίες να ενημερώσει τον κ. Νίμιτς ότι η ελληνική πλευρά μετά από ιδιαίτερα προσεκτική μελέτη, είχε καταλήξει στις αντιρρήσεις της, στις επισημάνσεις της και στις προτάσεις επί του κειμένου αυτού.

Δεν έχω κάτι άλλο να προσθέσω σε αυτό το στάδιο.

κ. ΜΠΑΡΑΚΑΤ: Μπορείτε να μας πείτε αποτελέσματα της επίσκεψης της κυρίας Υπουργού στο Μαρόκο, Τυνησία, Αλγερία;

κ. Γ. ΚΟΥΜΟΥΤΣΑΚΟΣ: Δεν έχει ολοκληρωθεί ο κύκλος των εκεί επισκέψεων.

κ. ΜΠΑΡΑΚΑΤ: Αν η Ελλάδα ζητάει κάτι συγκεκριμένο απ’ αυτήν την επίσκεψη.

κ. Γ. ΚΟΥΜΟΥΤΣΑΚΟΣ: Δεν έχω συμμετάσχει αυτές τις ημέρες στην ιδιαίτερα σημαντική αυτή επίσκεψη της Υπουργού των Εξωτερικών στις τρεις φίλες χώρες του Μαγκρέμπ. Δεν έχω αυτή τη στιγμή να σας πω κάτι όσον αφορά τα αποτελέσματα των μέχρι τώρα συναντήσεων.

Η κυρία Υπουργός επιστρέφει σήμερα στις 19.00 το απόγευμα και για όσα δεν έχουν ήδη δημοσιοποιηθεί κατά τη διάρκεια της επίσκεψης, θα έχουμε την ευκαιρία πολύ σύντομα, για πλήρη ενημέρωση.

κ. ΠΟΛΛΑΤΟΣ: Μπορείτε να μας πείτε ποια είναι τα αποτελέσματα της έρευνας που έχει γίνει στο Υπουργείο Εξωτερικών για τη διαρροή του εγγράφου προς συγκεκριμένη εφημερίδα;

κ. Γ. ΚΟΥΜΟΥΤΣΑΚΟΣ: Δεν έχω κάτι επ’ αυτού.

κ. ΠΟΛΛΑΤΟΣ: Δεν έχει ολοκληρωθεί η έρευνα; Θα έχετε κάτι; Πότε εκτιμάτε ότι θα υπάρχει;

κ. Γ. ΚΟΥΜΟΥΤΣΑΚΟΣ: κ. Πολλάτο, ό,τι ήταν να ειπωθεί έχει ειπωθεί σχετικά με την ιστορία αυτή και νομίζω ότι και εσείς θα συμφωνήσετε ότι το επίκεντρο της προσοχής και της προσπάθειας αφορά στην ουσία της εξελισσόμενης διαπραγμάτευσης.

Αν υπάρξει κάτι νεότερο, βεβαίως, και θα ενημερωθείτε.

κ. ΠΟΛΛΑΤΟΣ: Επί της ουσίας μπορώ να συνεχίσω, αν μου επιτρέπετε; Υπάρχει από τα Ηνωμένα Έθνη μια εκτίμηση ότι οι διαπραγματεύσεις είναι προ αδιεξόδου, επειδή οι θέσεις των δύο πλευρών είναι αποκλίνουσες. Υπάρχει κάποιο σχόλιο απ’ το Υπουργείο Εξωτερικών;

κ. Γ. ΚΟΥΜΟΥΤΣΑΚΟΣ: Δε γνωρίζω αυτήν την εκτίμηση. Δεν την έχω δει πουθενά επισήμως διατυπωμένη.

κ. ΠΟΛΛΑΤΟΣ: Η εκτίμησή σας δηλαδή είναι ότι οι θέσεις της Ελλάδας με αυτές των Σκοπίων συγκλίνουν;

κ. Γ. ΚΟΥΜΟΥΤΣΑΚΟΣ: Δε νομίζω ότι συνάγεται από την απάντησή μου αυτό το οποίο λέτε. Όταν υπάρχει μια διαπραγμάτευση σε εξέλιξη, σημαίνει ότι υπάρχει αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Δηλαδή ότι τα μέρη δεν έχουν καταλήξει σε σύμπτωση απόψεων.

κα ΚΑΡΑΒΙΤΗ: Εγώ θα ήθελα δύο ερωτήσεις. Η πρώτη, είδα τι απαντήσατε νωρίτερα, αλλά θα  ήθελα να  μου επιτρέψετε να ρωτήσω, να σταθώ σε ένα σημείο επιμέρους της θέσης της ελληνικής για το Σκοπιανό. Θα ήθελα να μου πείτε πως τοποθετείται η ελληνική κυβέρνηση έναντι του θέματος της διπλής ονομασίας. Και η δεύτερη ερώτηση, θα ήθελα να μου πείτε αν η ελληνική πλευρά διαπιστώνει κάποιες αλυτρωτικές τάσεις στην άλλη πλευρά, οι οποίες θα πρέπει να αντιμετωπιστούν με τη λύση.

κ. Γ. ΚΟΥΜΟΥΤΣΑΚΟΣ: Ξεκινάω απ’ το δεύτερο. Αυτό είναι κάτι το οποίο επανειλημμένως και με απόλυτη σαφήνεια έχει υπογραμμιστεί απ’ την Ελληνική Κυβέρνηση, με διάφορες επαναλαμβανόμενες αφορμές που δόθηκαν από την άλλη πλευρά.

Γνωρίζετε ότι αυτό το οποίο ήταν πάντα στον πυρήνα της πολιτικής της Ελλάδας δεν ήταν μία εμμονή στη λογική «το όνομα για το όνομα». Αλλά γιατί υπήρχε και υπάρχει η βεβαιότητα, η οποία επιβεβαιώνεται και από ενέργειες που έχουν γίνει από πλευράς κυβερνήσεως Σκοπίων, ότι το όνομα είναι και χρησιμοποιείται ως όχημα αυτής ακριβώς της αλυτρωτικής, ανιστόρητης λογικής και αλυτρωτικών ενεργειών. Γι’ αυτό απασχολεί το ζήτημα της ονομασίας. Είναι σοβαρό ζήτημα σχέσεων καλής γειτονίας. Δεν πρόκειται περί μίας συναισθηματικής ή άλλης επιμονής της Ελλάδας στη λογική «το όνομα για το όνομα».

Για το πρώτο ερώτημα που θέσατε. Θα ήθελα να ξεκινήσω υπενθυμίζοντας ότι η πλευρά των Σκοπίων επέμενε και επιμένει σε μία λογική απόλυτης διμεροποίησης του ζητήματος, παρά το γεγονός ότι επανειλημμένως έχουμε πει και με διάφορα επιχειρήματα, τα οποία δεν έχουν αντικρουστεί αξιόπιστα, ότι το ζήτημα δεν είναι διμερές.

Επέμενε σε μία απόλυτη διμεροποίηση και η αντίληψή τους περί διπλής ονομασίας ήταν ότι θα πρέπει να υπάρχει ένα όνομα το οποίο θα ισχύει για όλο τον κόσμο και αυτό θα ήταν το ισχύον σήμερα συνταγματικό όνομά τους και ένα άλλο, μια άλλη ονομασία, που θα αφορούσε μόνον την Ελλάδα και ότι οι διαπραγματεύσεις υπό την αιγίδα του ΟΗΕ γίνονται για το πώς θα τους αποκαλεί η Ελλάδα.

Αντιλαμβάνεστε ότι τέτοια αντίληψη περί διπλής φόρμουλας ή διπλής ονομασίας δεν είναι καν αφετηρία συζητήσεως.

κ. ΒΙΔΑΛΗΣ: Δηλαδή η λογική των Σκοπίων, ένα όνομα για τις σχέσεις με την Ελλάδα και ένα όνομα για όλο τον άλλο κόσμο, η λογική που υπάρχει σήμερα στην πρόταση Νίμιτς που έχει το θέμα της διπλής ονομασίας με μια διαφορετική βέβαια παράμετρο είναι για εσάς θετικό, είναι σημείο το οποίο συζητάτε στη Νέα Υόρκη πλέον;

κ. Γ. ΚΟΥΜΟΥΤΣΑΚΟΣ: Δε θα προσθέσω τίποτα περισσότερο στην επισήμανση που έκανα πριν διότι, όπως ορθώς είπατε, αφορά την ουσία των όσων αναμένεται να συζητηθούν στη Νέα Υόρκη. Επ' αυτών των ιδεών, η ελληνική κυβέρνηση έχει καταλήξει στις αντιρρήσεις της, τις επισημάνσεις και στις προτάσεις της για αλλαγές επί του κειμένου που έχει προταθεί.

Θα ήθελα εδώ να επισημάνω κάτι το οποίο σας είναι γνωστό, πιστεύω όμως ότι αξίζει να επαναληφθεί, και για τις άλλες ερωτήσεις και για την εν γένει επικοινωνία μας. Βρισκόμαστε σε στάδιο-καμπή της διαπραγμάτευσης και της ελληνικής διπλωματικής προσπάθειας.

Την Παρασκευή θα γίνουν οι συνομιλίες στη Νέα Υόρκη. Αυτές πραγματοποιούνται λίγες μόνο μέρες, λίγα 24ωρα πριν από τη συνάντηση των Υπουργών Εξωτερικών του ΝΑΤΟ. Μια συνάντηση η οποία μεταξύ άλλων θα ασχοληθεί και με την προετοιμασία της Συνόδου Κορυφής που θα γίνει στις αρχές Απριλίου.

Εκεί στη Σύνοδο Κορυφής ένα από τα βασικά, αν όχι το βασικότερο θέμα, θα είναι η πολιτική Διευρύνσεως της Συμμαχίας στην οποία φιλοδοξεί να συμπεριληφθεί η γειτονική χώρα.

Η χρονική αυτή αλληλουχία των σημαντικών αυτών συζητήσεων, υπογραμμίζει την λεπτότητα του χρονικού διαπραγματευτικού σταδίου στο οποίο βρισκόμαστε.

Οφείλω και οφείλουμε όλοι να λάβουμε πολύ σοβαρά υπόψη μας ακριβώς τη σημασία που έχει αυτό το συγκεκριμένο χρονικό στάδιο. Και βάσει αυτής της εκτίμησης, τουλάχιστον από πλευράς Υπουργείου Εξωτερικών, θα είμαστε πολύ προσεκτικοί. Στο πλαίσιο αυτό θα εξαντλούμε τις δυνατότητες ενημέρωσης που επισήμως μπορούμε να δίνουμε.

κ. ΜΗΛΑΚΑΣ: Κύριε Εκπρόσωπε, έχουν αλλάξει κάποια δεδομένα ώστε η ελληνική κυβέρνηση να ικανοποιήσει τα αιτήματα του ΝΑΤΟ για ενίσχυση της ελληνικής συνδρομής στο Αφγανιστάν;

κ. Γ. ΚΟΥΜΟΥΤΣΑΚΟΣ: Υπάρχει ένα γενικότερο θέμα για το πως εξελίσσεται η αποστολή του ΝΑΤΟ στο Αφγανιστάν. Να τονίσω εδώ, για να μην το ξεχνάμε, ότι η εκεί παρουσία του ΝΑΤΟ στο Αφγανιστάν υφίσταται και εξελίσσεται κατ’ εφαρμογή Αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Και αυτό το τονίζω για να υπενθυμίζεται η βάση νομιμοποίησης αυτής της Αποστολής.

Από κει και πέρα, η Ελλάδα έχει μια πολύ σοβαρή και σημαντική παρουσία στο Αφγανιστάν και σε άλλες αποστολές ανά τον κόσμο. Η χώρα μας είναι σύμμαχος 55 ετών με τη δική της ουσιαστική, πολυσήμαντη και σοβαρή συμμετοχή στις προσπάθειες της Συμμαχίας όλα αυτά τα χρόνια. Είναι ένας αξιόπιστος και σημαντικός εταίρος και σύμμαχος και αυτό πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και τώρα και στα επόμενα στάδια.

κ. ΦΟΥΡΛΗΣ: Έχετε ενημέρωση ή μπορείτε να μας πείτε, ο κ. Νίμιτς θα έχει στόχο να συζητήσει με τους κυρίους Βασιλάκη και Δημητρώφ για όλα τα θέματα; Δηλαδή να συμπληρώσει όλα τα κενά που είδαμε στο σχέδιο το οποίο, κακώς ενδεχομένως, πάντως δημοσιοποιήθηκε έτσι κι αλλιώς, που σας παρέδωσε;

κ. Γ. ΚΟΥΜΟΥΤΣΑΚΟΣ: Ξεκινώντας από την τελευταία σας ερώτηση. Δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή απολύτως σαφής εικόνα για τη διάρκεια των συναντήσεων αυτών που θα πραγματοποιηθούν την Παρασκευή στη Νέα Υόρκη. Θεωρώ ότι ο κ. Νίμιτς διατηρεί ανοιχτές τις δυνατότητες να κρίνει ανάλογα με την πορεία των συζητήσεων.

Για το θέμα του αν έχει καλέσει τους Υπουργούς των Εξωτερικών, δεν υπάρχει τέτοια πληροφορία αυτή τη στιγμή. Δεν προκύπτει ούτε επισήμως, ούτε ανεπισήμως.

Όσον αφορά στο πρώτο ερώτημά σας. Το πλαίσιο της ελληνικής παρουσίας σε αυτή τη διαδικασία είναι απολύτως γνωστό. Είναι προσπάθεια για να βρεθεί λύση. Προσπάθεια για να βρεθεί αμοιβαία αποδεκτή λύση. Αυτό είναι το πλαίσιο της εντολής που έχει ο διαπραγματευτής. Από κει και πέρα υπάρχουν ειδικότερες οδηγίες, αλλά δεν θα συζητήσω επ’ αυτών.

κ. ΒΙΒΕ: Κύριε Εκπρόσωπε ήθελα να ρωτήσω αν υπάρχει κάτι σχετικά με το θέμα της ανανέωσης της ανεξαρτησίας του Κοσόβου και δεύτερον, αν αυτή η αναγνώριση συνδέεται με κάποιον τρόπο με τις εξελίξεις στο θέμα του ονόματος των Σκοπίων.

κ. Γ. ΚΟΥΜΟΥΤΣΑΚΟΣ: Όσον αφορά το πώς η ελληνική κυβέρνηση αντιμετωπίζει τα νέα δεδομένα στο Κόσοβο, νομίζω ότι επανειλημμένως έχει τονισθεί με τον πιο επίσημο τρόπο, δηλαδή από την Υπουργό Εξωτερικών και από τον κ. Πρωθυπουργό, ότι η Ελλάδα θα κρίνει όλες τις διαστάσεις, όλες τις πτυχές του ζητήματος, τον αντίκτυπό στην περιφερειακή ασφάλεια, τον αντίκτυπό στα ελληνικά συμφέροντα και σε κάποιο επόμενο στάδιο θα πάρει τις όποιες αποφάσεις της. Αυτό ισχύει και αυτή τη στιγμή που συζητάμε.

Όσον αφορά τη διασύνδεση μεταξύ εξελίξεων στο Κόσοβο και διαδικασία για το όνομα. Σίγουρα η διαπραγματευτική προσπάθεια για το ζήτημα της ονομασίας δεν εξελίσσεται σε ένα πολιτικό, γεωπολιτικό ή άλλο κενό. Ταυτόχρονα όμως, θέλω να υπογραμμίσω ότι η διαπραγμάτευση έχει δικό της συγκεκριμένο περιεχόμενο, στόχο και σκοπό που, όπως έχει καθορισθεί και από τον ΟΗΕ, είναι το ζήτημα αυτό της εξεύρεσης αμοιβαία αποδεκτής λύσης στο ζήτημα της ονομασίας. Αυτή είναι η διαπραγμάτευση. Αυτό είναι το αντικείμενο της.

Εάν θα έκανα μια διασύνδεση, αυτή θα ήταν η εξής: Εάν, όπως το επιθυμεί σταθερά η ελληνική κυβέρνηση, επιτευχθεί η αμοιβαία αποδεκτή λύση στο ζήτημα αυτό, θα υπάρξει ευεργετικός αντίκτυπος για τη σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή. Επιπλέον θα έχει θετική επίδραση στις διμερείς μας σχέσεις που θα προχωρήσουν σε απόλυτη εξομάλυνση προς αμοιβαίο όφελος. Θα έχει πολύ θετική, άμεσα θετική ανταπόκριση στις φιλοδοξίες της γειτονικής χώρας να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ και στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Όπως γνωρίζετε, η στήριξη που έχει κατά καιρούς δώσει η Ελλάδα σε αντίστοιχες φιλοδοξίες γειτονικών χωρών, όπως η Βουλγαρία και η Ρουμανία, αλλά και άλλων χωρών που βρίσκονται σε άλλο στάδιο της ενταξιακής διαδικασίας, ήταν πολύτιμη γι’ αυτές τις χώρες. Σε δύσκολες στιγμές διαπραγμάτευσης, όταν υπήρχαν αμφιβολίες και προβληματισμοί από πολλούς εταίρους, η ελληνική στήριξη, η ελληνική θέση, ως γειτονικής χώρας που γνωρίζει καλύτερα τα θέματα της περιοχής, είχε πολύ ουσιαστική, θετική επίδραση στην πορεία των διαπραγματεύσεων και της ενταξιακής διαδικασίας των γειτονικών μας χωρών.

Είμαι βέβαιος, και πρέπει να είναι βέβαιοι και όσοι μας ακούν και μας διαβάζουν στα Σκόπια, ότι το ίδιο θα ισχύσει αν εκλείψει από την οδό αυτή το ζήτημα το οποίο μας απασχολεί. Και ο μόνος τρόπος να εκλείψει είναι να επιτευχθεί αμοιβαία αποδεκτή λύση.

κ. ΤΣΑΚΑ: Κύριε Εκπρόσωπε, η ανεξαρτησία του Κοσόβου θεωρείται για τους Αλβανούς και τις χώρες της Δύσης, επίσης και για τις χώρες που την αναγνώρισαν, ως η αρχή της ειρήνης και σταθερότητας στην περιοχή. Εδώ στην Ελλάδα ακούγεται ότι η ανεξαρτησία του Κοσόβου είναι μια ανησυχία ή ας πούμε φέρνει ένταση στην περιοχή και συνδέονται με κάποια σενάρια της «μεγάλης Αλβανίας». Με όλα αυτά, ανησυχεί η κυβέρνηση ή μήπως ταυτίζεται με αυτά τα λεγόμενα;

κ. Γ. ΚΟΥΜΟΥΤΣΑΚΟΣ: Αντιλαμβάνεστε ότι οι αναλύσεις που γίνονται είτε από έγκριτους δημοσιογράφους, είτε από ορισμένους ερευνητές, μελετητές και ακαδημαϊκούς που ασχολούνται με τις διεθνείς σχέσεις και ειδικά με την περιοχή, εκφράζονται στο πλαίσιο ενός δημόσιου διαλόγου για ένα σημαντικό ζήτημα που απασχολεί την περιοχή μας και την εξωτερική πολιτική της χώρας.

Από κει και πέρα τελείως διαφορετικό πράγμα είναι και αυτό πρέπει να συγκρατήσετε, οι επίσημες θέσεις της ελληνικής κυβέρνησης, τις οποίες ανέφερα και πριν λίγο. Και να ξεκαθαρίσω κάτι στο οποίο αναφερθήκατε, για να μην υπάρχουν παρανοήσεις. Για προβληματισμούς, ανησυχίες και ανάγκη  προσεκτικών εκτιμήσεων δε μιλάει μόνο η Ελλάδα. Μιλάνε όλες οι χώρες της περιοχής που είναι μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που είναι μέλη του ΝΑΤΟ.

Όπως γνωρίζετε η Ελλάδα είναι σε συνεχή επικοινωνία με τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, είχε γίνει και τριμερής συνάντηση. Υπάρχουν και πολλοί άλλοι που έχουν προβληματισμούς. Είναι εύλογοι προβληματισμοί, διότι υπάρχει μια νέα κατάσταση πραγμάτων σε μια περιοχή η οποία είναι ευπαθής. Ήταν και παραμένει ευπαθής. Η προσπάθεια λοιπόν πρέπει να είναι αυτή η ευπαθής - με αντικειμενικούς όρους - περιοχή να μπορέσει να λύσει ζητήματα που πολλές φορές έρχονται απ’ το παρελθόν, και να οικοδομήσει ένα καλύτερο μέλλον.

κα ΚΟΥΡΜΠΕΛΑ: Θέλω να σας ρωτήσω το εξής: Υπάρχει μια συγκεκριμένη θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το θέμα της ονομασίας με τα Σκόπια;  Βέβαια δεν υπάρχει θεσμική υποχρέωση, αλλά τουλάχιστον εταιρική, υπάρχει. Με αφορμή την ενημέρωση των Πρέσβεων που κάνατε, θα ήθελα να μου απαντήσετε στο θέμα αυτό. Δηλαδή να πάει η Ελλάδα στα Ηνωμένα Έθνη και με μια ευρωπαϊκή θέση, όχι μόνο με μια ελληνική. Είναι χώρα μέλος μιας Ένωσης που είναι υπερεθνικός Οργανισμός όπως ο ΟΗΕ.

κ. Γ. ΚΟΥΜΟΥΤΣΑΚΟΣ: Πολύ περιληπτικά να υπενθυμίσω τρία σημεία τα οποία έχουν συγκρατηθεί από την ευρωπαϊκή πολιτική στο ζήτημα αυτό.

Πρώτο σημείο: Οι σχέσεις καλής γειτονιάς δεν είναι απλώς κριτήριο, αλλά είναι ένα θεμελιώδες κριτήριο και προαπαιτούμενο για την πορεία της ενταξιακής διαδικασίας όλων των ενδιαφερομένων χωρών να προχωρήσουν σ’ αυτήν την πορεία.

Δεύτερον: Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και στο ΝΑΤΟ, οι σχετικές με την Διεύρυνση και τις ενταξιακές διαδικασίες αποφάσεις λαμβάνονται με ομοφωνία. Η Ελλάδα - και δεν πρέπει να υπάρχει καμία αμφιβολία - διατηρεί στο ακέραιο όλες τις δυνατότητες και τα δικαιώματα που έχει ως μέλος αυτών των Οργανισμών.

Το τρίτο στοιχείο είναι η σχετικά πρόσφατη Έκθεση Προόδου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με το τι έχει επιτευχθεί από τη γειτονική χώρα. Σε αυτήν την Έκθεση καταγράφεται μια σειρά ελλείψεων, προβλημάτων, κενών και ανάγκης ουσιαστικής προόδου που θα πρέπει να επιτευχθεί από τη γειτονική χώρα σε πολλά ζητήματα για να δούμε, για να εξετάσουμε πότε μπορεί να υπάρξει περαιτέρω εξέλιξη στην ενταξιακή της διαδικασία.

Τρία σημεία, λοιπόν, συνοψίζω: Σχέσεις καλής γειτονίας. Δικαίωμα αναμφισβήτητο και αναφαίρετο των κρατών-μελών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων που είναι ομόφωνες και τρίτον, η πρόσφατη Έκθεση Προόδου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία δεν ήταν και πολύ ενθαρρυντική.

κα ΝΙΚΟΛΑΟΥ: Κύριε Εκπρόσωπε, εκτιμάτε  ότι η εκλογή του κ. Χριστόφια στην Προεδρία της Κύπρου δημιουργεί νέα δεδομένα για την επανέναρξη των προσπαθειών για λύση του Κυπριακού;

κ. Γ. ΚΟΥΜΟΥΤΣΑΚΟΣ: Η Υπουργός των Εξωτερικών έχει στείλει θερμό συγχαρητήριο μήνυμα προς τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας. Αντίστοιχα μηνύματα, όπως ξέρετε κι έχει ανακοινωθεί, έχει στείλει και ο Πρωθυπουργός και άλλοι πολιτικοί παράγοντες της ελληνικής πολιτικής ζωής. Με την ευκαιρία αυτή τονίστηκε και στην επιστολή της Υπουργού των Εξωτερικών, θα το επαναλάβω κι εγώ, ότι η προσπάθεια της Κυπριακής Δημοκρατίας για την επανένωση του νησιού, στο πλαίσιο μιας συνολικής αμοιβαία αποδεκτής επίλυσης του κυπριακού προβλήματος και τον τερματισμό της τουρκικής κατοχής, έχουν σταθερό υποστηρικτή την Ελλάδα.

Κοινός μας στόχος παραμένει μια λύση βιώσιμη, λειτουργική και συμβατή με τις αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο μιας διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας, σύμφωνης με τις Αποφάσεις και τα Ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών.

Μια λύση η οποία θα επιτρέψει σε όλους τους κατοίκους του νησιού, Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους, να επωφεληθούν από το μέρισμα ειρήνης και ανάπτυξης που διασφαλίζει η συμμετοχή στην ευρωπαϊκή οικογένεια.

Από εκεί και πέρα, υπάρχει και εκφράζεται η βεβαιότητα ότι κατά τη διάρκεια της θητείας του νέου Κυπρίου Προέδρου, θα γίνουν όλες οι προσπάθειες προς την κατεύθυνση αυτή, δεδομένου ότι όλα δείχνουν ότι το 2008 θα είναι μια σημαντική χρονιά για την πορεία του Κυπριακού.

κα ΡΗΓΟΥ: Για το ζήτημα της ονομασίας. Διπλή ονομασία στη λογική, όμως, συνταγματική ονομασία στο εσωτερικό και αμοιβαία αποδεκτή στη διεθνή. Είναι αποδεκτή από τη χώρα μας; Και σε σχέση με το Κοσσυφοπέδιο αν εκτιμάτε ότι αυτό το νέο κράτος μακροπρόθεσμα θα είναι βιώσιμο.

κ. Γ. ΚΟΥΜΟΥΤΣΑΚΟΣ: Όσον αφορά στην πρώτη σας ερώτηση, το θέμα έχει εξαντληθεί. Έχω απαντήσει, επισημαίνοντας και τη διαπραγματευτική στιγμή στην οποία βρισκόμαστε.

Όσον αφορά στο δεύτερο ερώτημα, αν είναι βιώσιμο ή όχι ένα Κόσοβο υπό τις νέες συνθήκες. Εμείς  έχουμε πει, ότι η ανεξαρτησία, οι οποιεσδήποτε εξελίξεις, δεν είναι πανάκεια για την πρόοδο, την οικονομική ανάπτυξη των κρατών. Απαιτούνται πολλές σοβαρές και συνεχείς προσπάθειες.

κ. ΤΣΟΡΑΚΗΣ: Γνωρίζετε να μας πείτε την επόμενη εβδομάδα στο Συμβούλιο Υπουργών Εξωτερικών του ΝΑΤΟ, με ποια διαδικασία γίνεται η πρόσκληση ενός νέου κράτους; Αν υπάρχει περιθώριο από την ελληνική Κυβέρνηση να ασκήσει κάποια επιρροή για να μην γίνει η πρόσκληση.

κ. Γ. ΚΟΥΜΟΥΤΣΑΚΟΣ: Θα επαναλάβω κάτι το οποίο έχει ειπωθεί πριν λίγο, και έχει ειπωθεί και από εκπροσώπους είτε κρατών – μελών της Συμμαχίας, είτε από αξιωματούχους της Συμμαχίας, ότι είναι βέβαιο ότι στο πλαίσιο μιας Συμμαχίας οι αποφάσεις λαμβάνονται με ομοφωνία. Αυτό είναι το ένα. Γενική αρχή, απαράβατη αρχή που είναι η πεμπτουσία λειτουργίας των Συμμαχιών.

Όσον αφορά τη συγκεκριμένη διαδικασία. Γνωρίζετε ότι στις συναντήσεις κορυφής και στις τακτικές συναντήσεις Υπουργών Εξωτερικών κλπ., εκδίδονται ορισμένα ανακοινωθέντα. Το περιεχόμενο του ανακοινωθέντος  προϊόν ομοφωνίας.

κ. GATOPOULOS: Πάνω σε αυτό θα ήθελα να ρωτήσω το εξής: για να ικανοποιηθεί η ελληνική πλευρά, πρέπει να έχει γίνει συμφωνία στην πράξη, ή απλώς να έχει γίνει μια συμφωνία; Δηλαδή μπορεί να μπει στο ΝΑΤΟ πριν έχει αλλάξει το όνομα ή απλώς να έχει δεσμευτεί;

κ. Γ. ΚΟΥΜΟΥΤΣΑΚΟΣ: Θα σας παραπέμψω στην τοποθέτηση: «μη λύση-μη πρόσκληση». Δηλαδή μη λύση οδηγεί μη πρόσκληση, δηλαδή σε μη ένταξη.

κ. ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΣ: Δυο ερωτήσεις για το γνωστό θέμα. Επειδή αναφερθήκατε στο ζήτημα της ομοφωνίας, θα ήθελα ένα σχόλιο για κάποια επαναλαμβανόμενα δημοσιεύματα τα οποία αφορούν μια απόπειρα έκδοσης γνωμάτευσης από τη Νομική Υπηρεσία του ΝΑΤΟ περί παράκαμψης του ελληνικού βέτο. Κατά πόσο γνωρίζετε ότι έχει κινηθεί ενδεχομένως κάποια τέτοια διαδικασία και πως τη σχολιάζετε. Δεύτερον, με αφορμή τη δημοσίευση της πρότασης Νίμιτς έχουν κυκλοφορήσει διάφορες φήμες και δημοσιεύματα, περί κάποιου «κρυφού» (σε εισαγωγικά) παραρτήματος, επειδή υπάρχει παράρτημα Α στη συγκεκριμένη πρόταση. Θα ήθελα ένα σχόλιο και γι' αυτό. Ευχαριστώ.

κ. Γ. ΚΟΥΜΟΥΤΣΑΚΟΣ: Δεν έχω καμία σχετική πληροφόρηση για οιαδήποτε από τα δυο ζητήματα τα οποία θέσατε.

Εννοείται βέβαια ότι όσον αφορά στην ομοφωνία, ισχύουν απολύτως αυτά που ανέφερα πριν.

κ. ΜΗΛΑΚΑΣ: Για άλλο εντελώς διαφορετικά θέμα, πέρα αυτών που συζητήσαμε. Θέλω να ρωτήσω εάν έχουν φτάσει στο Υπουργείο Εξωτερικών καταγγελίες από την Πρεσβεία μας στο Μεξικό για ατασθαλίες και αν έχουν φτάσει εάν προτίθεστε να ερευνηθεί το θέμα. Αν υπάρχει κάποια πρόθεση.

κ. Γ. ΚΟΥΜΟΥΤΣΑΚΟΣ: Έχω διαβάσει στον Τύπο διάφορα που αναφέρονται σχετικά με αυτό το ζήτημα. Δεν έχω κάτι να σας πω επισήμως αυτή τη στιγμή. Θεωρώ προφανές ότι αν υπάρχουν επίσημες καταγγελίες και εξεταστούν και καταλήξουν σε συγκεκριμένα πορίσματα κλπ., θα ακολουθηθεί ό,τι προβλέπεται από το νόμο. 

κ. ΠΟΛΛΑΤΟΣ: Μπορείτε να μας ενημερώσετε και να μας κάνετε σοφότερους ποια είναι τα ευρήματα της δημοσκόπησης που έχει παραγγείλει το Υπουργείο Εξωτερικών για το Σκοπιανό; Ένα δεύτερο. Αν έπειτα από τον κύκλο επαφών που έκανε η κα Υπουργός με τους αρχηγούς των κοινοβουλευτικών κομμάτων, θεωρείτε ότι πετύχατε τη συναίνεση και ότι οι χειρισμοί σας απολαμβάνουν της στήριξής τους.

κ. Γ. ΚΟΥΜΟΥΤΣΑΚΟΣ: Απαντώ στο δεύτερο μέρος της ερώτησή σας. Είμαστε σε μια διαδικασία διαπραγμάτευσης. Παρά το γεγονός αυτό, η απόφαση της Κυβέρνησης και του Υπουργείου Εξωτερικών να ενημερώνονται, βεβαίως, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας και οι Αρχηγοί των πολιτικών κομμάτων, είναι σταθερή, δεδομένη και εφαρμόζεται.

Η λογική είναι, πρώτον, να γίνεται ενημέρωση και δεύτερον, να διαμορφώνονται προϋποθέσεις –όπως είπα πριν— και δυναμικές, μιας συναίνεσης, η οποία είναι απαραίτητη σε όλα τα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, είτε αυτό είναι το συγκεκριμένο που μας απασχολεί, είτε άλλα σοβαρά ζητήματα της εξωτερικής πολιτικής.

Σε αυτό το στάδιο είμαστε. Η ενημέρωση ήταν ουσιαστική. Όταν χρειαστεί, θα επαναληφθεί ανάλογα και με τις εξελίξεις.

Ως προς τα της δημοσκόπησης του Υπουργείου Εξωτερικών, μου είναι παντελώς άγνωστο αυτό στο οποίο αναφέρεστε.

κ. ΠΟΛΛΑΤΟΣ: Αν έπειτα από το ταξίδι της Υπουργού στις χώρες του Μαγκρέμπ προβλέπεται ενδεχομένως –λέω, δεν ξέρω - και κάποιος ανάλογος κύκλος επισκέψεων σε ευρωπαϊκές χώρες σε άλλους εταίρους για το σκοπιανό, τη στιγμή που και οι αξιωματούχοι της FYROM κάνουν ένα κύκλο. Μήπως εμείς εξετάζουμε κάποιος από τους Υπουργούς να πάει κάπου;

κ. Γ. ΚΟΥΜΟΥΤΣΑΚΟΣ: Να διακρίνω τα δυο ζητήματα. Οι επισκέψεις της Υπουργού Εξωτερικών, που έχουν γίνει στις σημαντικές αυτές χώρες, τις φιλικές προς την Ελλάδα χώρες, εντάσσονται στον κύκλο προώθησης, αφ' ενός των διμερών οικονομικών και πολιτικών σχέσεων. Δεύτερον, η σχέση της Ελλάδας με αυτές τις χώρες έχει ιδιαίτερη σημασία υπό το φως της μεγάλης και ουσιαστικής συζήτησης που γίνεται πάνω στην πρόταση της Γαλλίας και του Προέδρου Σαρκοζί για την Ένωση για τη Μεσόγειο. Επομένως έχουν και αυτήν τη διάσταση.

Τώρα, όσον αφορά στο ζήτημα των επαφών της Ελληνίδας Υπουργού Εξωτερικών με τους Ευρωπαίους ομολόγους της. Αντιλαμβάνεστε ότι, ως μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ένα από τα προτερήματα τα οποία έχει κάθε χώρα-μέλος, είναι οι συχνές επαφές, είτε δια ζώσης, ανά μήνα στις συναντήσεις μεταξύ Υπουργών Εξωτερικών ή με άλλες ευκαιρίες, αλλά και η δυνατότητα επικοινωνίας, τηλεφωνικής ή άλλης, με τους ομολόγους των εταίρων.

Επομένως, υπάρχει ανοιχτή η δυνατότητα που δεν την εμποδίζει τίποτε. Δεν προϋποθέτει μετακινήσεις, κατ’ ανάγκη. Άλλωστε σύντομα η κα Υπουργός των Εξωτερικών σύντομα θα είναι στο ΝΑΤΟ, στις 6 Μαρτίου, και θα συναντήσει όλους τους ομολόγους της Υπουργούς Εξωτερικών.

Χθες ο Πρέσβυς κ. Βασιλάκης, σε ένα άλλο αλλά, επίσης, ουσιαστικό επίπεδο, συνάντησε όλους τους διαπιστευμένους στην Ελλάδα Πρέσβεις των κρατών – μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ, καθώς και τους Πρέσβεις της Ρωσίας και της Κίνας.

Επομένως, βλέπετε ότι και από πλευράς μας η ενημέρωση είναι συνεχής. Δεν ακολουθούμε το τι κάνει η άλλη πλευρά. Η άλλη πλευρά κάνει αυτά τα οποία νομίζει χρήσιμα για τις δικές της επιδιώξεις.

Η Ελλάδα σε ό,τι την αφορά και ως παλαιό μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ, ασκεί πλήρως τις δυνατότητες που έχει.

κ. ΣΑΝΤΑΜΟΥΡΗΣ: Σε μια δήλωση η οποία αποδόθηκε χθες στον Πρωθυπουργό της γείτονος της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας, αναφέρεται ότι το όνομα είναι προτιμότερο σε σχέση με την ένταξη στο ΝΑΤΟ η οποία μπορεί να γίνει και σε άλλο χρόνο, επειδή καθορίζει την «εθνική μακεδονική ταυτότητα» δια μέσου των αιώνων. Αν σε αυτήν την κατεύθυνση είναι η αναμενόμενη πρόταση ή η υπό διαπραγμάτευση πρόταση ονομασίας, υπάρχει οποιαδήποτε περίπτωση η Ελλάδα να συναινέσει, ακόμη κι αν είναι μία;

κ. Γ. ΚΟΥΜΟΥΤΣΑΚΟΣ: Τα της διαπραγμάτευσης και τη στάση της Ελλάδας, έχουν ειπωθεί επανειλημμένα.

Όσον αφορά στη συγκεκριμένη δήλωση του κ. Γκρούεφσκι, ως προς το σημείο περί συγκρίσεως συμμετοχής στο ΝΑΤΟ και ονομασίας, είναι μια θέση η οποία επαναλαμβάνεται. Δεν έχει κάτι το καινούργιο.

Όσον αφορά στη δια μέσου των αιώνων ιστορική ταυτότητα, δεν νομίζω ότι χρειάζεται ούτε και μπορώ να αναπαράγω στο πλαίσιο αυτής της συνάντησης, εκατοντάδες χιλιάδες, εκατομμύρια σελίδων έγκριτων ιστορικών όλου του κόσμου που μιλάνε γι' αυτό, συνηγορώντας υπέρ των ελληνικών θέσεων οι οποίες ανταποκρίνονται στην ιστορική αλήθεια για τη Μακεδονία.

κ. ΒΙΒΕ: (Μιλάει χωρίς μικρόφωνο) …Αν εκτός από το όνομα μπορεί η γείτονος να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ.

κ. Γ. ΚΟΥΜΟΥΤΣΑΚΟΣ: Δεν υπάρχει απομονωμένο θέμα ονόματος. Υπάρχει θέμα σχέσεων καλής γειτονίας που σχετίζονται με το ζήτημα αυτό. Βεβαίως υπάρχει και θέμα συναπόφασης με ομόφωνο τρόπο στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. Εκεί, η Ελλάδα διατηρεί ανοιχτά όλα τα δικαιώματα και τις δυνατότητές της.

Όσον αφορά τις άλλες χώρες, Αλβανία και Κροατία, έχουν κάνει τη δική τους πρόοδο και τη δική τους προσπάθεια για να επιτύχουν το στόχο τους και αυτό θα κριθεί επίσης στις επόμενες συναντήσεις του ΝΑΤΟ.

Σας ευχαριστώ.