Κυρίες και κύριοι,
Καταρχάς, θα ήθελα να πω ότι είναι ιδιαίτερη χαρά μου που απευθύνομαι στο Συμπόσιο «Νοτιοανατολική Ευρώπη μετά την κρίση», στο οποίο συμμετέχουν τόσοι εκλεκτοί εκπρόσωποι της ακαδημαϊκής, επιχειρηματικής και πολιτικής κοινότητας.
Όπως γνωρίζετε, η νοτιοανατολική Ευρώπη αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα της νέας κυβέρνησης και είναι ενθαρρυντικό που βλέπουμε τέτοια υποστήριξη από την ακαδημαϊκή και την επιχειρηματική κοινότητα προς τις προσπάθειες της Ελλάδας να ανακτήσει τον ηγετικό ρόλο που της αξίζει - και που οφείλει – να διαδραματίσει στα Βαλκάνια.
Για να διασφαλίσουμε αυτόν το ηγετικό ρόλο – όσο το δυνατόν πιο σύντομα και πιο αποτελεσματικά – έχουμε αναλάβει σειρά προτεραιοτήτων τις τελευταίες εβδομάδες, μετά την ανάληψη των καθηκόντων μας. Μεταξύ αυτών, η πρότασή μας για την Ατζέντα 2014, το όραμα του Πρωθυπουργού Παπανδρέου και της κυβέρνησης για την αναζωογόνηση της ενταξιακής πορείας των χωρών της νοτιοανατολικής Ευρώπης ώστε να είναι σε θέση να ενταχθούν στην ευρωπαϊκή οικογένεια έως το 2014, τη χρονιά της 100ης επετείου από την έναρξη του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου.
Μπορείτε να καταλάβετε τον συμβολισμό αυτής της ημερομηνίας: πολλά από τα προβλήματα που ταλανίζουν την περιοχή μας τον τελευταίο αιώνα χρονολογούνται τουλάχιστον από εκείνο το πρωινό του Ιουνίου 1914 στο Σεράγεβο, όταν η ευρωπαϊκή ήπειρος αποδύθηκε στον πρώτο από τους δύο καταστροφικούς πολέμους του 20ου αιώνα.
Θέσαμε την Ατζέντα 2014 για τους γείτονές μας στη νοτιοανατολική Ευρώπη, λίγες μόλις ημέρες μετά την ανάληψη των καθηκόντων μας σε μια συνάντηση των Υπουργών Εξωτερικών της Διαδικασίας Συνεργασίας Χωρών Νοτιοανατολικής Ευρώπης (SEECP). Και την προηγούμενη εβδομάδα, ολοκλήρωσα την περιοδεία μου στις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων όπου συζήτησα την Ατζέντα με την πολιτική ηγεσία στο Βελιγράδι, την Ποντγκόριτσα, το Σεράγεβο, και τα Τίρανα, σε μια προσπάθεια να ανακτηθεί η θετική συγκυρία που είχε δημιουργηθεί – και πάλι χάρη στην Ελλάδα – με την ατζέντα της Θεσσαλονίκης επί Ελληνικής Προεδρίας της ΕΕ το 2003, η οποία όμως χάθηκε τα τελευταία χρόνια.
Κυρίες και κύριοι,
Η ένταξη των χωρών της νοτιοανατολικής Ευρώπης στους ευρωατλαντικούς θεσμούς είναι μακροπρόθεσμη στρατηγική για την Ελλάδα. Και μετά από μια σειρά συγκρούσεων και κρίσεων, οι χώρες αυτές πλησιάζουν τώρα περισσότερο στην επίτευξη κοινωνικής, πολιτικής σταθερότητας και οικονομικής ανάπτυξης.
Σε ολόκληρη την περιοχή, έχουν ανέλθει στην εξουσία δημοκρατικές κυβερνήσεις. Παράλληλα, η περιφερειακή συνεργασία έχει αναβαθμιστεί ποιοτικά χάρη σε οργανισμούς περιφερειακής συνεργασίας που λειτουργούν σε ακόμη υψηλότερα επίπεδα.
Ωστόσο, παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει επιτευχθεί, μας περιμένει ακόμη περισσότερη δουλειά, η οποία θα μας επιτρέψει να αξιοποιήσουμε κατά το μέγιστο όλα όσα έχουν επιτευχθεί μέχρι τώρα.
Ο ρυθμός των μεταρρυθμίσεων – για να είμαστε ειλικρινείς – δεν είναι πάντοτε ή σε κάθε περίπτωση ικανοποιητικός παρά τα θετικά βήματα που έχουν ήδη γίνει για την καταπολέμηση της διαφθοράς, του οργανωμένου εγκλήματος, της παράνομης μετανάστευσης, των ανεπαρκών υποδομών και της μαύρης οικονομίας. Απαιτούνται νέες προσπάθειες και προσεγγίσεις για να εξαλειφθούν εντελώς αυτά τα φαινόμενα και οι επιπτώσεις τους για τις κοινωνίες της περιοχής.
Παράλληλα, η περιοχή μας χρειάζεται να απαλλαχθεί από τα ανεπίλυτα πολιτικά ζητήματα και τις διαφορές που εξακολουθούν να απειλούν την περιφερειακή σταθερότητα και να παρεμποδίζουν την ευρωπαϊκή προοπτική της νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Ένα από εκκρεμή θέματα είναι αναμφισβήτητα το θέμα των Σκοπίων. Θέλω να είμαι πολύ σαφής πάνω σε αυτό: Εμείς – η Ελλάδα – θέλουμε να ενταχθεί στην ευρωπαϊκή οικογένεια και η ΠΓΔΜ το συντομότερο δυνατό, ει δυνατόν μέχρι το 2014. Από την ανάληψη των καθηκόντων του τον Οκτώβριο, ο Πρωθυπουργός κ. Παπανδρέου συναντήθηκε δύο φορές – η δεύτερη συνάντηση διεξήχθη χθες – με τον Πρωθυπουργό της ΠΓΔΜ κ. Γκρουέφσκι. Αυτές οι δύο συναντήσεις – αυτές οι δύο πρωτοβουλίες από πλευράς της Ελλάδας και του Πρωθυπουργού – καθιστούν απόλυτα σαφές ότι θέλουμε να έχουμε σχέσεις φιλίας και συνεργασίας με την ΠΓΔΜ. Θέλουμε η ΠΓΔΜ να γίνει εταίρος μας στην ΕΕ και στο ΝΑΤΟ .
Αλλά έχουμε επίσης και τη δική μας «εθνική κόκκινη γραμμή»: Τα Σκόπια δεν θα μπορέσουν να ξεκινήσουν ενταξιακές διαπραγματεύσεις με τις Βρυξέλλες εάν δεν επιλυθεί πρώτα το ζήτημα της ονομασίας. Η Ελλάδα έχει ήδη διανύσει τη μισή απόσταση. Δηλώσαμε ότι επιθυμούμε ένα όνομα με γεωγραφικό προσδιορισμό για χρήση έναντι όλων (erga omnes).
Κατά τη γνώμη μας, αυτός είναι ο μοναδικός τρόπος για να επιλυθεί το ζήτημα αυτό, με σαφή τρόπο και όχι αναβάλλοντας ή και διαιωνίζοντας τη σημερινή κατάσταση – την οποία αντιμετωπίζουμε εδώ και πολλά χρόνια.
Περιμένουμε τώρα από τα Σκόπια να μας συναντήσουν στα μισά του δρόμου – πάντα μέσα στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων υπό την αιγίδα του ΟΗΕ.
Περιμένουμε από τα Σκόπια να εγκαταλείψουν – οφείλω να το πω – την αντιπαραγωγική ρητορική τους και να προσέλθουν στις διαπραγματεύσεις αυτές με δημιουργικό πνεύμα ώστε να μπορέσουμε να επιλύσουμε το πρόβλημα αυτό ως καλοί γείτονες – και καλή τη πίστει.
Τείνουμε χείρα φιλίας και συνεργασία προς το λαό της γειτονικής μας χώρας, προς τους γείτονές μας.
Ελπίζουμε ειλικρινά ότι η προσφορά φιλίας και συνεργασίας από πλευράς μας θα τύχει θετικής αποδοχής και ανταπόκρισης στο ίδιο εποικοδομητικό πνεύμα με αυτό που επιδεικνύουμε εμείς.
Κυρίες και κύριοι,
Όλα δείχνουν ότι η διεθνής οικονομική κρίση και οι επιπτώσεις της στις χώρες της περιοχής πιθανότατα θα είναι βαθύτερες και πιο μακροπρόθεσμες απ’ ό,τι αναμενόταν.
Αυτό καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη για συντονισμένες προσπάθειες μεταξύ των χωρών της περιοχής. Οι συντονισμένες προσπάθειες για την αντιμετώπιση της κρίσης ώστε να μπορέσει να ολοκληρωθεί το έργο της οικονομικής ανάπτυξης μαζί με την εδραίωση του κράτους δικαίου και τη δημιουργία αποτελεσματικών θεσμών που μπορούν να εμπιστευθούν όλοι οι πολίτες των χωρών της περιοχής.
Οι βασικές προτεραιότητες της περιοχής μπορούν να συνοψισθούν ως εξής:
Πρώτον, δημιουργία ενός κλίματος πολιτικής σταθερότητας, ενίσχυση των σχέσεων καλής γειτονίας και στενή συνεργασία μεταξύ των χωρών της περιοχής, τόσο σε διμερές όσο και σε περιφερειακό επίπεδο.
Δεύτερον, οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη των χωρών της νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Και τρίτον, προώθηση της ευρωπαϊκής προοπτικής ολόκληρης της περιοχής.
Επιτρέψτε μου, κυρίες και κύριοι, να τονίσω τη συμβολή της Ελλάδας και των ελληνικών επενδύσεων στην οικονομική μεγέθυνση της περιοχής. Επίσης, τις προσπάθειες για τη δημιουργία ενός ενιαίου οικονομικού χώρου στη νοτιοανατολική Ευρώπη καθώς και τις πρωτοβουλίες που έχουμε αναλάβει στον ενεργειακό τομέα με σκοπό τη δημιουργία μιας μεγαλύτερης και ανταγωνιστικότερης αγοράς.
Το Ελληνικό Σχέδιο για την Οικονομική Ανασυγκρότηση των Βαλκανίων (ΕΣΟΑΒ) αποτελεί μια προσπάθεια της χώρας μας να ενσωματώσει μεμονωμένες και αποσπασματικές πρωτοβουλίες αναπτυξιακής συνδρομής σε ένα ενιαίο σχέδιο προωθώντας μια ολοκληρωμένη αναπτυξιακή πολιτική, που στοχεύει στην εδραίωση της πολιτικής, οικονομικής και κοινωνικής σταθερότητας της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Αυτές οι δράσεις και τα προγράμματα συμβάλουν σημαντικά – μεταξύ άλλων – στον εκσυγχρονισμό των υποδομών, στην προώθηση των παραγωγικών επενδύσεων, στην ενίσχυση του κοινωνικού κράτους και την ανατροπή των κοινωνικών ανισοτήτων.
Το συνολικό ποσό που θα εκταμιευτεί για το σκοπό του Προγράμματος μέχρι το 2011 ανέρχεται στα 550 εκατ. ευρώ, ενώ οι συνολικές δεσμεύσεις μέχρι σήμερα έχουν ξεπεράσει το 50% του συνολικού προϋπολογισμού.
Ταυτόχρονα, η δυναμική παρουσία των ελληνικών επιχειρήσεων έχει συμβάλει σημαντικά στη σταθερότητα των γειτονικών χωρών μας εδώ και ορισμένα χρόνια.
Και σήμερα, οι ελληνικές επενδύσεις στις χώρες της νοτιοανατολικής Ευρώπης ανήλθαν σε περισσότερα από 20 δισεκ. ευρώ, ενώ 3.500 ελληνικές επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται στην περιοχή έχοντας δημιουργήσει 200.000 θέσεις εργασίας.
Η Ελλάδα είναι ο κορυφαίος ξένος επενδυτής στην Αλβανία, στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, και στη Σερβία, και έρχεται στη δεύτερη θέση στη Ρουμανία και στη Βουλγαρία.
Στον χρηματοπιστωτικό τομέα μόνο, υπάρχουν 2.000 υποκαταστήματα Ελληνικών Τραπεζών σε ολόκληρη τη νοτιοανατολική Ευρώπη.
Με άλλα λόγια, η δυναμική οικονομική παρουσία μας στην περιοχή μας καθιστά – τολμώ να πω – πραγματικό κινητήριο μοχλό ανάπτυξης και προόδου στην περιοχή της Ευρώπης.
Είναι επίσης πολύ θετικό ότι τέσσερεις από τις χώρες των Βαλκανίων είναι σήμερα μέλη του ΝΑΤΟ, ενώ δύο συμμετέχουν στο πρόγραμμα του ΝΑΤΟ «Συνεργασία για την Ειρήνη». Δύο βαλκανικές χώρες προσχώρησαν στην ΕΕ το 2007, με ενεργό υποστήριξη της Ελλάδας. Δύο χώρες είναι υποψήφιες για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ όλες οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων έχουν υπογράψει Συμφωνίες Σταθεροποίησης και Σύνδεσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Πέραν τούτου, έχει ληφθεί απόφαση για τη σταδιακή απελευθέρωση του καθεστώτος χορήγησης θεωρήσεων για όλους τους πολίτες των χωρών της περιοχής βάσει στοχευμένων υποχρεώσεων για μεταρρυθμίσεις που θα οδηγήσουν στην εναρμόνισή τους προς τα ευρωπαϊκά πρότυπα.
Πιστεύουμε ότι ένα απελευθερωμένο καθεστώς θεωρήσεων είναι ζωτικής σημασίας για την περαιτέρω πρόοδο - οικονομική, πολιτική και κοινωνική – των χωρών της νοτιοανατολικής Ευρώπης. Θα ενισχύσει τους δεσμούς της περιοχής με την Ευρώπη και θα βοηθήσει εν τέλει την υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων, που με τη σειρά τους θα ενισχύσουν τη συνεργασία και την ανταγωνιστικότητα στην περιοχή.
Η απελευθέρωση του καθεστώτος χορήγησης θεωρήσεων είναι ένα εργαλείο με άμεσα, απτά αποτελέσματα για τους υπηκόους των χωρών αυτών – επιτρέπουν στους πολίτες, ιδίως στη νεότερη γενιά, να έλθουν πιο κοντά στην Ευρώπη και να καταλάβουν ότι οι προσπάθειες μεταρρυθμίσεων στις χώρες τους είναι απαραίτητες.
Κυρίες και κύριοι,
Η ελληνική πρωτοβουλία και πρόταση για την Ατζέντα 2014 αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο για την οικοδόμηση της πολιτικής και της προόδου σε όλους τους τομείς. Και εν τέλει αποτελεί πρόκληση στην οποία πρέπει να ανταποκριθεί η ΕΕ.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση – και νομίζω ότι όλοι θα συμφωνήσουμε πάνω σε αυτό – είναι το πλέον επιτυχημένο σχέδιο ειρήνης που γνώρισε ποτέ η Ευρώπη. Έτσι, και η Ευρωπαϊκή Ένωση, χρειάζεται να αναλάβει τις ευθύνες της απέναντι στην νοτιοανατολική Ευρώπη, προκειμένου να συμβάλει ενεργά και αποφασιστικά στην ειρήνη και τη σταθερότητα της περιοχής μας.
Η νοτιοανατολική Ευρώπη αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα, ένα ιστορικό τμήμα της Ευρώπης.
Στέλνουμε λοιπόν ένα μήνυμα στην περιοχή ότι το μέλλον – το άμεσο μέλλον – της βρίσκεται στους κόλπους της Ευρώπης, της ενωμένης Ευρώπης, της ευρωπαϊκής οικογένειας.
Και στο δρόμο αυτό, οι χώρες της περιοχής, οι λαοί της περιοχής, μπορούν να επαφίενται στην Ελλάδα ως αξιόπιστο εταίρο και φίλο.
Αυτό είναι το απλό και σαφές μήνυμα της Ελλάδας.
Σας ευχαριστώ πολύ για την προσοχή σας.