Β3 Δ/νση Οικ.Σχέσεων με xώρες B.Aφρικής,

Μ.Ανατολής & Κόλπου

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ και ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

ΕΛΛΑΔΟΣ - ΗΝΩΜΕΝΩΝ ΑΡΑΒΙΚΩΝ ΕΜΙΡΑΤΩΝ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν ανοικτή οικονομία με υψηλό κατά κεφαλή εισόδημα και αισθητό εμπορικό πλεόνασμα. Ο πλούτος της χώρας βασίζεται στην παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου (περίπου 30% του ΑΕΠ) με τις διεθνείς τιμές να έχουν άμεσο αντίκτυπο στα έσοδα της χώρας. Από τη χρονική στιγμή της ανακάλυψης των κοιτασμάτων πετρελαίου, περίπου 30 χρόνια πριν, η χώρα έχει περάσει μακρά περίοδο μετάβασης από φτωχή χώρα με απομονωμένες περιοχές σε μια μοντέρνα χώρα με υψηλούς δείκτες διαβίωσης. Σταδιακά η οικονομία ανοίγεται στον ιδιωτικό τομέα  Τον Νοέμβριο 2004, η χώρα ξεκίνησε διαπραγματεύσεις σύναψης συμφωνίας ελευθέρου εμπορίου με τις ΗΠΑ.

Το εμπορικό πλεόνασμα της χώρας εκτιμάται ότι ανήλθε κατά το 2004 σε 26,36 δις $ (96,74 δις Ντίρχαμ) παρουσιάζοντας αύξηση 21% σε σχέση με το 2003, οπότε διαμορφώθηκε σε 19,11 δις $ (70,13 δις Ντίρχαμ).

Ανησυχητική θεωρείται η πορεία του πληθωρισμού (10%) η οποία οφείλεται, σύμφωνα με το ΔΝΤ, στα αυξημένα μεγέθη της ρευστότητας, των κρατικών δαπανών, της ζήτησης κατοικιών και γραφείων σε σχέση με την περιορισμένη προσφορά με επιπτώσεις στο κόστος ζωής.

Η αυξανόμενη ζήτηση εργατικού δυναμικού στην χώρα και η συναφής εργατική νομοθεσία,  ιδιαίτερα στον κατασκευαστικό τομέα, παρά τον μικρό ρυθμιστικό της ρόλο και την χαμηλή κινητικότητα στην αγορά εργασίας, δημιουργεί τις προϋποθέσεις ανάπτυξης της εν γένει οικονομικής δραστηριότητας.

ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Στα Η.Α.Ε. δεν επιβάλλεται φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων ούτε φόρος κερδών στις εταιρείες. Επίσης, δεν υφίσταται ο φόρος προστιθέμενης αξίας. Η φορολογική και τελωνειακή πολιτική, οι Ζώνες Ελεύθερου Εμπορίου, οι σύγχρονες υπηρεσίες και υποδομές, κατέστησαν τα Η.Α.Ε. και ιδιαίτερα το Ντουμπάι ένα από τα μεγαλύτερα διαμετακομιστικά κέντρα παγκοσμίως.

ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Όσον αφορά την προσέλκυση ξένων επενδύσεων στην χώρα, το μεγαλύτερο μέρος αφορούσε για μεν το Εμιράτο του Άμπου Ντάμπι τον ενεργειακό τομέα ενώ για το εμιράτο του Ντουμπάϊ τα δίκτυα διανομής και την δημιουργία περιφερειακών γραφείων πολυεθνικών εταιρειών. Επισημαίνοντας τα κυριότερα εμπόδια στην προσέλκυση ξένων επενδύσεων, παρά τις αντιρρήσεις του ΠΟΕ, εϊναι:

§     Ο Νόμος περί εμπορικών εταιρειών (απαιτεί την ύπαρξη επιτόποιου εταίρου με 51%),

§     ο Νόμος περί εμπορικών πρακτόρων (υποχρεωτική η παρουσία επιτόπιου διανομέα των εισαγόμενων προϊόντων) και

§     οι περιορισμοί σε ξένους υπηκόους/εταιρείες για την απόκτηση γης (περιορισμένη  η απόκτηση εμπραγμάτων διακιωμάτων στη γη, όπως η κυριότητα), (η απόκτηση είναι επιτρεπτή μόνον σε οριοθετημένες περιοχές όπως οι ελεύθερες ζώνες και οι περιοχές κατοικίας αλλοδαπών δυτικής προέλευσης).

Προκειμένου να δοθούν κίνητρα στις ξένες εταιρείες να προχωρήσουν σε επενδύσεις στο έδαφος των ΗΑΕ και συγχρόνως να παρακαμφθούν λειτουργικά εμπόδια, έχει θεσμοθετηθεί το καθεστώς των 32 Ζωνών Ελευθέρου Εμπορίου (οι 8 σημαντικότερες ευρίσκονται στο Εμιράτο του Ντουμπάϊ με εγκατεστημένες άνω των 4.000 επιχειρήσεων).  Ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα που προσφέρουν οι ΖΕΕ είναι ότι δεν υφίσταται υποχρέωση ύπαρξης εντόποιου εταίρου. Υπάρχει νομική πρόβλεψη για την μη επιβολή φορολογίας στα κέρδη, απαλλαγή από κάθε είδους εισαγωγικού και εξαγωγικού δασμού, ελεύθερος επαναπατρισμός κεφαλαίων και κερδών, παροχή προκατασκευασμένης επαγγελματικής στέγης με την μορφή χρηματοδοτικής μίσθωσης, επαρκείς τηλεπικοινωνιακές συνδέσεις, άπλετη ενεργειακή πρόσβαση.

Επιπλέον, από 01.01.03 έχει τεθεί σε ισχύ, από τις χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, Συμφωνία Τελωνειακής Ένωσης, η οποία προβλέπει ενιαία δασμολογική και φορολογική νομοθεσία, καθώς και ενιαίες νομοθετικές ρυθμίσεις για τα θέματα της εγχώριας παραγωγής. Οι χώρες του ανωτέρω Σ.Σ.Κ. (G.C.C.) αποβλέπουν στη μελλοντικά σταδιακή δημιουργία Κοινής Τελωνειακής Αγοράς και υιοθέτηση ενιαίου νομίσματος, μέχρι το 2010. Οι κεντρικοί τραπεζίτες των χωρών του Συμβουλίου Συνεργασίας του κόλπου έχουν ήδη συμφωνήσει να ιδρύσουν νομισματικό συμβούλιο, το οποίο και πρόκειται να μετεξελιχθεί σε Κεντρική Τράπεζα.

ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ

Παρά τα εγγενή μειονεκτήματα (ξηρασία, έδαφος πτωχό σε θρεπτικά συστατικά, υψηλές θερμοκρασίες στην διάρκεια του θέρους) η καλλιεργήσιμη γη (όπου καλλιεργούνται χουρμαδιές, φρούτα και λαχανικά) αγγίζει το 1 εκ. εκτάρια.  Παράλληλα σημαντική θεωρείται η ανάπτυξη του πρωτογενούς τομέα με μεθοδολογία έντασης κεφαλαίου καθώς και η κατασκευή αρδευτικών έργων.

ENΕΡΓΕΙΑ

Σε ενεργειακούς όρους, το εμιράτο του Αμπου-Ντάμπι διαθέτει την πλειάδα των κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου της χώρας. Η χώρα παράγει 2,4 εκ. βαρέλια πετρελαίου την ημέρα (εκτ.2005) ενώ καταναλώνει μόλις 310 χιλιάδες ημερησίως. Τα επιβεβαιωμένα αποθέματα πετρελαίου αγγίζουν τα 80 δισ. βαρέλια. Η παραγωγή φυσικού αερίου είναι περίπου 45 δις. κ.μ.  (εκτ.2003) ενώ η κατανάλωση δεν ξεπερνά τα 38 δις. κ.μ. (εκτ.2003). Τα επιβεβαιωμένα αποθέματα αγγίζουν τα 6 τρις. κ.μ. φυσικού αερίου (εκτ.2005). Σημειωτέον ότι τα ΗΑΕ μαζί με τη Σ. Αραβία, το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν, το Κατάρ και το Ομάν αποτελούν  τα μέλη του Συμβουλίου Συνεργασίας των Κρατών του Κόλπου (Σ.Σ.Κ.), που ελέγχει το 50% των αποθεμάτων πετρελαίου παγκοσμίως.

Η Δημόσια Εταιρεία Πετρελαίων του Άμπου Ντάμπι με τις θυγατρικές της καλύπτει πλήρως τα στάδια εξόρυξης, διϋίσης, μεταποίησης και εμπορίου πετρελαίου και υποπροϊόντων ενώ σκοπεύει να επενδύσει άνω των $7 δισ σε πετρελαϊκές εγκαταστάσιεις.

Σταθερή επιδίωξη της κυβέρνησης αποτελεί η μείωση της εξάρτησης από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Τούτο καθίσταται εμφανές από τη παρατηρούμενη σταδιακή μείωση του ποσοστού συμμετοχής του ενεργειακού τομέα στη διαμόρφωση του Α.Ε.Π., καθώς επίσης και από άλλα επί μέρους στοιχεία όπως π.χ. την αύξηση του εμπορίου μη πετρελαιοειδών στο Εμιράτο του Ντουμπάι, κατά 64%. Συγκεκριμένα, τα έσοδα από τις εξαγωγές πετρελαίου ανήλθαν κατά το 2005 σε 42,003 δις $, παρουσιάζοντας μεγάλη αύξηση σε σχέση με το 2004 που ήταν 29,619 δις δολλ. Η παραγωγή πετρελαίου ανήλθε κατά το 2005 σε 2,56 εκατομ. βαρέλια ημερησίως. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το επενδυτικό πρόγραμμα δημιουργίας εγκαταστάσεων άντλησης και μεταφοράς φυσικού αερίου από το Κατάρ στο Άμπου-Ντάμπι και εν συνεχεία στο Ντουμπάϊ, γνωστό ως Dolphin Project.

Οι χώρες του Κόλπου κατέχουν περίπου το 40% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου με αποτέλεσμα την ραγδαία αύξηση των κυβερνητικών παροχών και επενδυτικών προγραμμάτων καθώς και της εσωτερικής κατανάλωσης  Βασικό στόχο αποτελεί η μερική απεξάρτηση των κρατικών εσόδων από την εξαγωγή φυσικών πόρων. Τα ΗΑΕ ήδη έχουν κινηθεί προς την κατεύθυνση αυτή, αφού τα έσοδα από τον μη πετρελαϊκό τομέα ξεπερνούν το 60% του συνόλου. Επίσης, το συνολικό πλεόνασμα των κρατικών Προϋπολογισμών υπερβαίνει το 30% του ΑΕΠ, δημιουργώντας παράλληλα υψηλά συναλλαγματικά αποθέματα τα οποία μερικώς επενδύονται στο εξωτερικό υπό την μορφή τίτλων και μερικώς χρησιμοποιούνται ως κεφαλαικό αντιστάθμισμα σε πιθανές μειώσεις της διεθνούς τιμής πετρελαίου.

ΔΙΜΕΡΕΙΣ ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ – ΚΛΑΔΙΚΟΙ ΤΟΜΕΙΣ

Στις  εξαγωγές της Ελλάδος στα ΗΑΕ, το 2007, περιλαμβάνονται:

§     (33,7%) Ενδύματα από γουνοδέρματα

§     (14,1%) Τηλεφωνικές συσκευές συνδρομητών

§     (10,1%)  Σύρματα, καλώδια και άλλοι αγωγοί με ηλεκτρική μόνωση

§     (4,5%)  Λάδια από πετρέλαιο ή από ασφαλτούχα ορυκτά

§     (3,4%)  Υποδήματα

Οι εισαγωγές μας από τα ΗΑΕ, το 2007, αφορούν κυρίως:

§     (23,2%) Αργίλιο σε ακατέργαστη μορφή

§     (19,6%) Πλακάκια και πλάκες δαπέδου ή επένδυσης

§     (11,5%) Γουνοδέρματα δεψασμένα ή κατεργασμένα

§     (9,4%) Γουνοδέρματα ακατέργαστα

§     (7%) Απορρίμματα και θραύσματα χαλκού

Το εμπορικό ισοζύγιο είναι σταθερά πλεονασματικό υπέρ της Ελλάδος. Αυτό μπορεί να αποδοθεί στο ότι τα Η.Α.Ε. δεν συνιστούν βασικό προμηθευτή της χώρας μας σε υδρογονάνθρακες.

Συγκριτικά πλεονεκτήματα για τις ελληνικές εξαγωγές αποτελούν:

-     το γενικότερο θετικό κλίμα για την Ελλάδα.

-     η ύπαρξη μεγάλου αριθμού ναυτιλιακών γραμμών,

-     η υψηλού επιπέδου ποιότητα των ελληνικών προϊόντων σε σχέση με τις υπόλοιπες Mεσογ.χώρες.    

Δεν έχει ιδρυθεί Μικτό Ελληνο-Εμιρατινό Εμπορικό Επιμελητήριο.

ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΑ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ

Παρά τις παραδοσιακά καλές σχέσεις ανάμεσα στις δύο χώρες, το καλό κλίμα συνεργασίας μεταξύ της Ελλάδος και των Η.Α.Ε. και την προνομιακή θέση που τα Η.Α.Ε. κατέχουν στο πλαίσιο του ευρύτερου διαμετακομιστικού εμπορίου μεταξύ Ευρώπης, M Ανατολής και Ασίας (χώρα transit), οι διμερείς οικονομικές σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών δεν εξελίσσονται με τον αναμενόμενο ρυθμό. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αυξανόμενο ενδιαφέρον διάφορων εξαγωγικών οίκων της Ελλάδας για διείσδυση στη αγορά των Εμιράτων (φάρμακα, καπνός και τσιγάρα, κατασκευαστικός τομέας, πλαστικά, υποδήματα, τρόφιμα, έπιπλα, γούνες, ιατρικά μηχανήματα, δομικά υλικά, εμπορική ναυτιλία για μεταφορά του αργού πετρελαίου κά.). Όμως ενώ οι περισσότερες ευρωπαϊκές και μη χώρες εφαρμόζουν ειδική εξαγωγική στρατηγική (προσφορά επώνυμων προϊόντων ή υιοθέτηση ευέλικτης πολιτικής τιμών κλπ), οι Ελληνικές επιχειρήσεις μάλλον στερούνται προσαρμοστικότητας, με τα ελληνικά είδη να πωλούνται ακριβότερα έναντι των ανταγωνιστών τους, ιδιαίτερα μετά την ισχυροποίηση του Ευρώ. Ταυτόχρονα η απουσία διαφημιστικών ή άλλων μεθόδων διείσδυσης στην αγορά τα καθιστά μη αναγνωρίσιμα στο ευρύ καταναλωτικό κοινό το οποίο διαθέτει υψηλή αγοραστική δύναμη και εκφράζει ενδιαφέρον για νέα ποιοτικά προϊόντα. Λόγω του υψηλού κατά κεφαλή εισοδήματος, στην πόλη του Ντουμπάϊ (1,2 εκατ. κάτοικοι , 6 εκατ. επισκέπτες το 2005 και 22 εκατ. διερχόμενοι επιβάτες από το διεθνές αεροδρόμιο του σύμφωνα με την Dubai Airport Authority), σημαντικό ποσοστό ατόμων καταναλώνει, επί σταθερής βάσεως, εισαγόμενα προϊόντα πολυτελείας δυτικών εταιρειών και συμβάλλει στη συντήρηση των 48 ξενοδοχείων πέντε αστέρων που υπάρχουν στην πόλη καθώς και των 33 μεγάλων εμπορικών κέντρων. Σε αυτή τη τάξη των καταναλωτών, αλλά και στο μεγαλύτερο ποσοστό του τοπικού πληθυσμού απευθύνονται επώνυμα, ποιοτικά προϊόντα.

Θα πρέπει επίσης να ληφθεί υπ’ όψη ότι η Ομοσπονδία των Η.Α.Ε. και ιδιαίτερα το Ντουμπάϊ, αποτελούν γέφυρα επανεξαγωγής των προϊόντων σε άλλες χώρες. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι το 2004, σε σύνολο εξαγωγών 56.73 δισ.$, οι επανεξαγωγές αντιπροσώπευαν το 27.32% του συνόλου. Το Ιράν, το Ιράκ, η Υεμένη, το Πακιστάν, η Λιβύη, το Αφγανιστάν και άλλες χώρες εξυπηρετούνται έμμεσα ή άμεσα από εταιρείες εγκατεστημένες στο Ντουμπάϊ. Το ίδιο Εμιράτο φαίνεται επίσης ότι διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στις προμήθειες του Ιράκ για σκοπούς ανοικοδόμησης.

Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι η αξία των έργων που βρίσκονται υπό κατασκευή στα Η.Α.Ε. υπερβαίνει τα 294,2 δις$, ενώ για το σύνολο των χωρών του Αραβικού Κόλπου το κόστος εκτιμάται σε 1 τρις $.  Τα σημαντικότερα έργα, ανάλογα με το ύψος τους, αφορούν τα ΗΑΕ (294,2 δις. $), το Κουβέιτ (211,4 δις $), την Σ. Αραβία (201,1 δις $), το Κατάρ (114,5 δις $), το Ιράν (96,6 δις $), το Ομάν (33 δις $) , το Ιράκ (27,5 δις $) και το Μπαχρέιν(27,4 δις $).

                Η Κυβέρνηση των ΗΑΕ προσανατολίζεται στην σύσταση Ομοσπονδιακού Γραφείου Πιστοληπτικής Ικανότητος και Φερεγγυότητος για επιχειρήσεις και φυσικά πρόσωπα υπό την αιγίδα του Υπ.Δικαιοσύνης, ως ευρύτερου Οργάνου της αρχικά ιδρυθείσης Emirates Credit Information Company. 

ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ EΛΛΑΔΟΣ-Η.Α.Ε.

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΥΝΟΟΥΝ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΗΑΕ:

          Η ύπαρξη τεράστιων κοιτασμάτων πετρελαίου (10% των παγκόσμιων αποθεμάτων) και φυσικού αερίου.

          Τα Η.Α.Ε. αποτελούν κέντρο διαμετακομιστικού εμπορίου της ευρύτερης περιοχής, με στρατηγική θέση για την ελληνική ναυτιλία και τεράστιες εισαγωγικές δυνατότητες (μεγάλο ποσοστό των εισαγόμενων προϊόντων στο Ντουμπάι επανεξάγεται σε γειτονικές χώρες).

          Υψηλή αγοραστική δύναμη, με άριστη υποδομή και δυνατότητα ταχείας απορρόφησης νέων τεχνολογιών, ιδιαίτερα στην  πληροφορική και τις τηλεπικοινωνίες.

          Η ανάπτυξη της οικονομίας είναι ομοιόμορφη σε όλους τους τομείς (βιομηχανία, κατασκευές, εμπόριο, μεταφορές, αγοραπωλησίες ακινήτων, τουρισμός).

          Το καθεστώς διακίνησης συναλλάγματος είναι ελεύθερο και οι επιτόπιες εταιρείες διακατέχονται από υγιή επιχειρηματική νοοτροπία..

          Πολύ καλή οργάνωση κρατικών Υπηρεσιών και Εμπορικών Επιμελητηρίων.

          Δεν επιβάλλεται φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων, ούτε φόρος εισοδήματος στις εταιρείες. Δεν υφίσταται ΦΠΑ. Οι εισαγωγικοί δασμοί είναι εξαιρετικά χαμηλοί (5%) λόγω και της εφαρμογής κοινής δασμολογικής κλίμακας στις χώρες ΣΣΚ, στο πλαίσιο των προσπαθειών δημιουργίας Τελωνειακής Ένωσης. Εξαιρούνται της επιβολής δασμών οι εισαγωγές υλικών για τις Ένοπλες Δυνάμεις και οι πρώτες ύλες που εισάγονται από βιομηχανικές μονάδες προς χρήση στην παραγωγική διαδικασία.

          Τα Η.Α.Ε επιτρέπουν στους ξένους επενδυτές την πλήρη κυριότητα της εκεί επιχείρησης, μόνο στις Ζώνες Ελευθέρου Εμπορίου (όπου βρίσκονται εγκατεστημένες 4.000 εταιρείες περίπου). ΖΕΕ είναι οι Jebel Ali, Dubai Airport, Gold & Diamond Park, Heavy Equipment & Trucks, Dubai Cars & Automotive, Dubai Metals & Commodities, Dubai Intnl Financial Centre.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ – ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

Ένα ευρύ φάσμα ελληνικών προϊόντων θα μπορούσε να εξαχθεί ακόμα στα Η.Α.Ε. και, μέσω αυτών να προωθηθεί στην ευρύτερη περιοχή.

Γεγονός είναι ότι η υψηλή ισοτιμία του Ευρώ αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα στην πρόοδο των εξαγωγών από τις χώρες της ζώνης Ευρώ προς τα Η.Α.Ε. Όπως υποδεικνύουν τα στοιχεία των εξαγωγών μας, ευρύ φάσμα προϊόντων μας μπορεί να διατεθεί στην αγορά των Η.Α.Ε. ή μέσω των Η.Α.Ε. σε άλλες περιφερειακές χώρες.

Ιδιαίτερη ίσως προσπάθεια πρέπει να καταβληθεί στις εξής κατηγορίες:

§         Επενδυτικός τομέας: υπάρχουν αξιόλογες προοπτικές οι οποίες θα μπορούσαν να αποφέρουν ικανοποιητικά κέρδη. Τέτοιες επενδυτικές ευκαιρίες υπάρχουν στο τουριστικό τομέα, στο κλάδο των υπηρεσιών, στη μεταποίηση και κονσερβοποίηση τροφίμων, στη χημική και αμυντική βιομηχανία. Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο τομέας εξορύξεως υδρογονανθράκων και πετρελαίου.

§         Τρόφιμα: γαλακτοκομικά, ελαιόλαδο, ελιές, νωπά και μεταποιημένα φρούτα ,λαχανικά, μαστίχα Χίου και υποπροϊόντα της, σταφίδα κλπ

§         Οικοδομικά υλικά: μεταλλικές κατασκευές, ηλεκτρολογικό υλικό, σωλήνες πετρελαϊκής χρήσης, ύδρευσης και αποχέτευσης, αρδευτικά συστήματα, μάρμαρο.

§         Τηλεπικοινωνιακός/Βιομηχανικός εξοπλισμός, κλιματιστικά και συσκευές ψύξεως. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον επιδεικνύουν οι εγχώριες εταιρείες για καινοτομίες και εξοπλισμό υψηλής τεχνολογίας.

§         Κοσμήματα και υψηλής ποιότητας είδη δώρων.