Α7 Διεύθυνση Βορείου Αμερικής
Ι. Διπλωματικές Σχέσεις:
Οι διμερείς σχέσεις Ελλάδος – Ηνωμένων Πολιτειών εδράζονται σε μακρά περίοδο συνεργασίας και ενισχυμένο συμβατικό πλαίσιο, ενώ ισχυρό σύνδεσμο συνιστά η παρουσία μεγάλου αριθμού ομογενών μας στις ΗΠΑ, στο έδαφος των οποίων λειτουργούν εννέα Προξενικές Αρχές.
ΙΙ. Πολιτικές Σχέσεις:
Ιστορικά, οι σχέσεις Ελλάδος – ΗΠΑ ανατρέχουν στο μεγάλο φιλελληνικό κίνημα, το οποίο επικρατούσε στην Ευρώπη και στην Αμερική στις αρχές του 19ου αιώνα, ως ένθερμη συμπαράσταση προς το Ελληνικό Έθνος, στον αγώνα ανεξαρτησίας του και στην προσπάθεια ίδρυσης του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους.
Η παράδοση φιλίας και συνεργασίας μεταξύ Ελλάδος και ΗΠΑ συνεχίστηκε και εντατικοποιήθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα και καθ’ όλη τη διάρκεια του 20ου αιώνα. Η συμπαράταξη στους παγκοσμίους πολέμους, η ύπαρξη πολυπληθούς και ακμάζουσας ελληνικής ομογένειας στις ΗΠΑ, η ιδιότητα των δύο χωρών ως μελών της Ατλαντικής Συμμαχίας (NATO), αλλά και οι κοινές αξίες στις οποίες εδράζονται οι πολιτικές δομές τους αποτελούν το ισχυρό υπόβαθρο των άριστων διμερών ελληνο-αμερικανικών σχέσεων.
Σειρά διεθνών εξελίξεων, όπως η ενεργός συστράτευση της χώρας μας στο πλευρό της Διεθνούς Κοινότητας για την καταπολέμηση των νέων παγκόσμιων ασύμμετρων απειλών, η κατάρρευση του Συμφώνου της Βαρσοβίας και η προσέγγιση ΝΑΤΟ-Ρωσίας, η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ, έχουν συμβάλει στην περαιτέρω ενίσχυση των σχέσεων των δύο χωρών, είτε μέσω κοινής περιφερειακής συνεργασίας (Δ. Βαλκάνια, Α. Μεσόγειος, Καύκασος, Αφγανιστάν), είτε μέσω της κοινής τους συμμετοχής σε διεθνείς οργανισμούς και πολυμερείς συνθήκες.
Η ανταλλαγή επισκέψεων αξιωματούχων των δύο χωρών έχει επίσης συμβάλει στη θετική εξέλιξη των διμερών σχέσεων. Κομβικής σημασίας ήταν αυτή του Πρωθυπουργού κ. Καραμανλή στις ΗΠΑ, από 19 μέχρι 22 Μαΐου 2005, η οποία στέφθηκε με απόλυτη επιτυχία και έθεσε τις βάσεις για μία διευρυμένη συνεργασία Ελλάδος- ΗΠΑ σε έναν κύκλο διεθνών και περιφερειακών θεμάτων. Επιπλέον, μεταξύ των πλέον πρόσφατων επισκέψεων, επισημαίνονται, η επίσκεψη της Υπουργού Εξωτερικών κας Μπακογιάννη στις ΗΠΑ 12-14 Φεβρουαρίου 2008, καθώς και η επίσκεψη στη χώρα μας του Βοηθού Υφυπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ κ. Matthew Bryza 10-11 Απριλίου 2008.
Η κοινή βούληση Ελλάδος-ΗΠΑ για περαιτέρω προώθηση και αναζωογόνηση των διμερών οικονομικών και εμπορικών σχέσεων, οδήγησε στην επιτυχή αναβίωση της συσταθείσας το 1998 «Μεικτής Οικονομικής και Εμπορικής Επιτροπής» (ECCC). Η πλέον πρόσφατη Σύνοδος της εν λόγω Επιτροπής, στο πλαίσιο της οποίας ανταλλάχθηκαν απόψεις σε ζητήματα κοινής αναπτυξιακής και επιχειρηματικής/επενδυτικής συνεργασίας και προώθησης εκατέρωθεν επενδύσεων, πραγματοποιήθηκε στις 19-20 Ιουνίου 2008, στην Ουάσιγκτων, επιφέροντας σημαντικά αποτελέσματα.
Καθ’ όσον αφορά στην ένταξη της Ελλάδος στο πρόγραμμα κατάργησης θεωρήσεων των ΗΠΑ (Visa Waiver Program), οι σχετικές διαβουλεύσεις ευρίσκονται σε εξέλιξη.
Τέλος, η εντατικοποίηση της ανταλλαγής απόψεων στα ενεργειακά θέματα (ασφάλεια, εναλλακτικότητα, κομβικός ρόλος χώρας μας) αναδεικνύει ένα νέο τομέα διμερούς προσέγγισης με στρατηγικό απόηχο.
Επισκέψεις υψηλού επιπέδου (2004-2008)
ΙΙΙ. Συμβατικό πλαίσιο διμερών σχέσεων:
Ευρύ είναι το συμβατικό πλαίσιο που συνδέει Ελλάδα και ΗΠΑ.
Στον τομέα της αμυντικής συνεργασίας, που αποτελεί σημαντικό τμήμα της εν γένει διμερούς συνεργασίας, επισημαίνεται η θεσμική ρύθμισή του, με την Mutual Defense Cooperation Agreement (MDCA) του 1990 και την Comprehensive Technical Agreement (CTA), η οποία υπεγράφη στις 13.6.2001.
Το ανωτέρω συμβατικό πλαίσιο διέρχεται βεβαίως και από την συμβατική σχέση που διέπει τις δύο χώρες μέσω της Βορειοατλαντικής συμμαχίας. Πληθώρα συμφωνιών, εξ’ άλλου, ρυθμίζουν πεδία των λοιπών εν γένει διμερών μας σχέσεων.
ΙV. Οικονομικές και Εμπορικές Σχέσεις
Σε ότι αφορά στις διμερείς εμπορικές συναλλαγές: Οι ελληνικές εξαγωγές αγαθών στις ΗΠΑ, παρουσιάζουν αισθητή κάμψη η οποία οφείλεται μεταξύ άλλων στην ανοδική πορεία της συναλλαγματικής ισοτιμίας του ευρώ σε σχέση με το αμερικανικό νόμισμα. Αντίθετα, οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 41,5% το 2007 οδηγώντας σε περαιτέρω διεύρυνση του εμπορικού ελλείμματος για την Ελλάδα το οποίο ανήλθε στα 568 εκ.€
(βλ. επισυναπτόμενο Σημείωμα της Β4 Διευθύνσεως)
V .Πολιτιστικές και Μορφωτικές σχέσεις Ελλάδος-ΗΠΑ
Στον πολιτιστικό τομέα, εκδηλώσεις και ανταλλαγές πραγματοποιούνται τόσο μέσω κρατικών πρωτοβουλιών και υπηρεσιών όσο και μέσω ομογενειακών οργανώσεων, του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού (ΕΙΠ), της Αρχιεπισκοπής, διαφόρων Ιδρυμάτων (κυρίως Ωνάσειο) αλλά και άλλων ιδιωτικών φορέων.
Για τη διοργάνωση ορισμένων εκδηλώσεων πραγματοποιούνται συνεργασίες με συναφείς φορείς των ΗΠΑ είτε υπηρεσίες της Διοίκησης ή των Δήμων είτε με μεγάλες Οργανώσεις ειδικών συμφερόντων.
Οι μορφωτικές σχέσεις Ελλάδος-ΗΠΑ διέπονται θεσμικά από τη σχετική Συμφωνία του 1948. Η Συμφωνία αυτή προέβλεψε, εκτός των άλλων, τη σύσταση Ιδρύματος για τις εκπαιδευτικές συναλλαγές, το Fulbright Foundation. To Ίδρυμα επιχορηγείται από το Υπουργείο Παιδείας, καθώς και από ελληνικούς ιδιωτικούς φορείς, χορηγεί υποτροφίες σε Έλληνες και Αμερικανούς φοιτητές, καθηγητές, δασκάλους, καλλιτέχνες, επιστήμονες και ερευνητές και διευκολύνει τις ανταλλαγές νέων επιστημόνων.
Με την Οικονομική, Επιστημονική, Τεχνολογική, Εκπαιδευτική και Μορφωτική Συνεργασία του 1980 (κυρώθηκε το 1991) τα δύο μέρη ανέλαβαν τη δέσμευση να υποστηρίζουν προγράμματα για την προβολή, αμοιβαίως, της γλώσσας και του πολιτισμού τους.
Η ενίσχυση ήδη λειτουργούντων Τμημάτων, Κέντρων ή Εδρών διδασκαλίας της ελληνικής γλώσσας και πολιτισμού στις ΗΠΑ ή σχετικών πρωτοβουλιών για ίδρυση νέων αποτελεί πάγια πολιτική της ελληνικής κυβέρνησης ενώ στην προσπάθεια αυτή συμβάλλουν και ιδιωτικοί φορείς. Τέλος, προωθείται η σύναψη διμερούς συμφωνίας για την προστασία των πολιτιστικών αγαθών.
VI .Η Ομογένεια στις ΗΠΑ: Αριθμητική παρουσία
Παρά το γεγονός ότι ο αριθμός των διαβιούντων στις ΗΠΑ ομογενών μας δεν είναι δυνατόν να καθορισθεί με ακρίβεια, εκτιμάται ότι ανέρχεται περίπου σε 2.500.000, εκ των οποίων οι περισσότεροι διαμένουν εντός ή γύρω από μεγάλες αμερικανικές πόλεις , όπως η Νέα Υόρκη (500.000), το Σικάγο (400.000) και η Βοστώνη (250.000).
Άλλα μεγάλα ομογενειακά κέντρα αποτελούν η Πολιτεία της Φλώριντα, η ευρύτερη περιοχή του Αγίου Φραγκίσκου και του Λος Άντζελες, καθώς και η περιοχή του Χιούστον στην Πολιτεία του Τέξας.
Οι ομογενείς των ΗΠΑ έχουν ενταχθεί πλήρως στην αμερικανική κοινωνία, αλλά δεν ξεχνούν τους δεσμούς τους με τη μητέρα πατρίδα, ενώ πολλοί από αυτούς διακρίνονται ιδιαίτερα στους τομείς όπου δραστηριοποιούνται (επιχειρηματικό, πολιτιστικό, πολιτικό κλπ.).
Η ομογένεια από τις αρχές της παρουσίας της στις ΗΠΑ συσπειρώθηκε γύρω από την εκκλησία, που εξελίχθηκε στην Αρχιεπισκοπή Αμερικής, με σημαντικό πολιτιστικό και κοινωνικό ρόλο στο χώρο της ελληνο-ορθόδοξης κοινότητας.
Ειδικότερα, σημειώνεται ότι κατά τις πρόσφατες Προεδρικές εκλογές στις ΗΠΑ (Νοέμβριος 2008), εξελέγησαν οι εξής βουλευτές ελληνικής καταγωγής: John Sarbanes (Maryland), Gus Bilirakis (Florida), Shelley Berkley (Nevada), Zachary Space (Ohio), Niki Tsongas (Massachusetts), Dina Titus (Nevada), Suzanne Kosmas (Florida), Jane Mitakides ((Ohio) και James Trakas (Ohio).
VII .Στοιχεία Πρεσβείας και Προξενείων
Τελευταία Ενημέρωση: Νοέμβριος 2008