Ελληνοτουρκική προσέγγιση
H ελληνοτουρκική συνεργασία αναπτύσσεται σε ευρύ φάσμα τομέων και αποβλέπει στην εμπέδωση κλίματος εμπιστοσύνης και συνεργασίας. H προσέγγιση αυτή έχει τεθεί σε συστηματικό πλαίσιο που διέπεται από σημαντικό αριθμό διμερών συμφωνιών σε τομείς αμοιβαίου ενδιαφέροντος, όπως πολιτιστικές σχέσεις, τουρισμός, περιβάλλον, καταπολέμηση του εγκλήματος, οικονομικές και εμπορικές σχέσεις, ενέργεια, γεωργία και αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών.
Κατά την επίσημη επίσκεψη του Τούρκου Πρωθυπουργού κ. Εrdogan στην Αθήνα (6-8.5.2004) ,οι Πρωθυπουργοί της Ελλάδας και της Τουρκίας επιβεβαίωσαν τη βούλησή τους για συνέχιση της πολιτικής προσέγγισης. Ειδικότερα, ο Έλληνας Πρωθυπουργός τόνισε ότι η επίσημη αυτή συνάντηση αντανακλά την πολιτική βούληση των δύο χωρών όπως κινηθούν σε διαφορετική κατεύθυνση αυτής των προηγούμενων δεκαετιών, με στόχο τη δημιουργία υποδειγματικών διμερών σχέσεων προς όφελος των δύο λαών, αλλά και της ευρύτερης περιοχής.
Γενικότερα, το τελευταίο διάστημα έχει λάβει χώρα μεγάλος αριθμός συναντήσεων σε υψηλό επίπεδο μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων αξιωματούχων (ενδεικτικά σημειώνουμε τη επίσκεψη του Υπουργού Εξωτερικών, κ. Μολυβιάτη στην Αγκυρα τον Απρίλιο του 2005, τη συνάντηση των Πρωθυπουργών των δύο χωρών στον Εβρο τον Ιούλιο του 2005 καθώς και τη συνάντηση των Υπουργών Εξωτερικών των δύο χωρών στο περιθώριο της 60ης Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών το Σεπτέμβριο του 2005). Κατά τις επαφές αυτές επιβεβαιώνεται η θετική πορεία των ελληνοτουρκικών σχέσεων και η πολιτική βούληση για περαιτέρω διεύρυνση της διμερούς συνεργασίας.
Επίσης, στο πλαίσιο της υποψηφιότητας της Τουρκίας για ένταξη στην Ε.Ε., λειτουργεί ειδική ομάδα δράσης ("Τask Force") με σκοπό την παροχή στην τουρκική πλευρά τεχνογνωσίας επί ευρωπαϊκών θεμάτων. Στο πλαίσιο αυτό, έχουν διοργανωθεί αρκετά σεμινάρια και διμερείς συναντήσεις κατά τις οποίες υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι της τουρκικής διοίκησης έχουν ενημερωθεί από έλληνες ομολόγους τους για το κανονιστικό πλαίσιο της Ε.Ε. σε διάφορα ζητήματα. Η συνεργασία αυτή καλύπτει διάφορους τομείς, όπως οικονομία, τελωνειακά ζητήματα, δικαιοσύνη, γεωργία, περιβάλλον, προγράμματα της Ε.Ε. κ.α.
Με στόχο την εμπέδωση κλίματος εμπιστοσύνης και τη βελτίωση του γενικότερου πλέγματος των Ε/Τ σχέσεων, έχουν συμφωνηθεί Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ) μεταξύ των δύο χωρών, αφενός σε επίπεδο Πολιτικών Δ/ντών (η συνεργασία καλύπτει ευρύ πεδίο δραστηριοτήτων, όπως τις ανταλλαγές επισκέψεων μεταξύ των φοιτητών των Στρατιωτικών Ακαδημιών, τη συνεργασία σε θέματα τηλεϊατρικής, πρόληψης της ρύπανσης του Έβρου κ.α.) και αφετέρου στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ (αμοιβαία γνωστοποίηση του καταλόγου των εθνικών ασκήσεων των δύο πλευρών προς αποφυγή επικαλύψεων, συνεργασία μεταξύ των Σχολών Εθνικής Άμυνας των δύο χωρών, ανταλλαγή προσωπικού μεταξύ των Κέντρων PfP στο Κιλκίς και την Άγκυρα). Κατά την επίσκεψη του Υπουργού Εξωτερικών, κ. Μολυβιάτη στην Αγκυρα τον Απρίλιο του 2005, συμφωνήθηκε η υιοθέτηση νέων μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης, όπως η απ’ευθείας τηλεφωνική σύνδεση των Στρατηγείων Τακτικής Αεροπορίας Λάρισας και Εσκισεχίρ και η συνεργασία μεταξύ των στρατιωτικών μονάδων αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών.
Σε επίπεδο, τέλος, Υψηλών Αξιωματούχων των δύο Υπουργείων Εξωτερικών διεξάγονται διερευνητικές επαφές, με στόχο την εξεύρεση πλαισίου αρχών, αποδεκτού και από τις δύο πλευρές, για την επίλυση του ζητήματος της οριοθετήσεως της υφαλοκρηπίδος του Αιγαίου.
Ελπίζεται ότι η εμβάθυνση και διεύρυνση της διμερούς συνεργασίας και η ειλικρινής ανταλλαγή απόψεων μεταξύ των δύο χωρών μέσω συνεχούς και εποικοδομητικού διαλόγου θα δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για την πλήρη εξομάλυνση των διμερών σχέσεων και την υπέρβαση των χρόνιων τριβών. Ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη στο πλαίσιο αυτό θεωρείται η έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων ΕΕ-Τουρκίας στις 3 Οκτωβρίου 2005. Η εξέλιξη αυτή θα ενισχύσει και θα εδραιώσει τις μεταρρυθμιστικές προσπάθειες της τουρκικής πλευράς και θα επιτρέψει την εδραίωση του κράτους δικαίου στο εσωτερικό της Τουρκίας αλλά και το σεβασμό του διεθνούς δικαίου στις εξωτερικές της σχέσεις.
Οι Ε/Τ σχέσεις υπό το φως της ενταξιακής πορείας της Τουρκίας
Η χώρα μας τάσσεται υπέρ της εντάξεως της Τουρκίας ως πλήρους μέλους στην ΕΕ, υπό τον όρο ότι η χώρα αυτή εφαρμόζει πλήρως τις τασσόμενες προϋποθέσεις και κριτήρια. Τα Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου (16-17.12.2004), βάσει των παραγράφων 18 και 20, στοχεύουν στην εδραίωση των δημοκρατικών δομών της Τουρκίας και την παγίωση διεθνούς συμπεριφοράς της, σύμφωνης με τους ευρωπαϊκούς κανόνες, τις αρχές και τις αξίες της Ε.Ε. Με τις ίδιες παραγράφους αντιμετωπίζονται ακόμη τα θέματα ιδιαιτέρου ελληνικού ενδιαφέροντος και ικανοποιούνται βασικοί ελληνικοί στόχοι.
Ειδικότερα, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, στην παράγραφο 18, ζητεί να διασφαλίσει η Τουρκία το μη αναστρέψιμο της διαδικασίας πολιτικής μεταρρύθμισης και την πλήρη, αποτελεσματική και συνολική εφαρμογή της, ιδίως όσον αφορά στις θεμελιώδεις ελευθερίες και τον πλήρη σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπου και εντάσσονται τα θέματα τα σχετικά με το Οικουμενικό Πατριαρχείο και την ελληνική μειονότητα.
Με την παράγραφο 20 των Συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Δεκεμβρίου 2004, διαμορφώνεται ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για τη συμπεριφορά της Τουρκίας έναντι των γειτόνων της και τονίζεται η σαφής δέσμευσή της για διατήρηση σχέσεων καλής γειτονίας. Επιπλέον, υπογραμμίζεται ότι εκκρεμείς συνοριακές διαφορές θα πρέπει να διευθετηθούν με ειρηνικά μέσα, σύμφωνα με τον Καταστατικό Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας, εφόσον κριθεί αναγκαίο, προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.
Τα θέματα ελληνικού ενδιαφέροντος κατοχυρώνονται και με τη συμπερίληψή τους στο κείμενο του «Διαπραγματευτικού Πλαισίου» που καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο θα διεξαχθούν οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις ΕΕ-Τουρκίας και υιοθετήθηκε ομοφώνως από το ΣΓΥΕΣ της 3ης Οκτωβρίου τ.έ.
Η Τακτική Έκθεση Προόδου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Τουρκία, η οποία δόθηκε στη δημοσιότητα στις 9 Νοεμβρίου τ.ε., διαπιστώνει επιβράδυνση των μεταρρυθμίσεων (καλυπτόμενο διάστημα 01.10.2004 έως 30.09.2005) με επιπτώσεις στον τομέα της εφαρμογής, χαρακτηρίζει δε την όλη εικόνα διφορούμενη (mixed).
Ως ζήτημα πρώτης προτεραιότητας στην ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας, προβάλει η ανάγκη επικύρωσης και εφαρμογής του Πρωτοκόλλου Προσαρμογής στη Συμφωνία Σύνδεσης με την Ε.Ε., η οποία και μόνη θα επιτρέψει τη λειτουργία της Τελωνειακής Ένωσης με τους «25», περιλαμβανομένης της Κύπρου.