1. Παράμετροι ελληνοτουρκικών σχέσεων

1. Κυπριακό.

Το πολιτικό ζήτημα της Κύπρου επηρεάζει πάντα τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Η επίλυση του προβλήματος το οποίο συνίσταται στην κατοχή από την Τουρκία τμήματος εδάφους κράτους-μέλους της Ε.Ε., στην παραμονή τουρκικού στρατού στην νήσο και στη συνεχιζόμενη εισροή Τούρκων εποίκων κατά παράβαση της διεθνούς νομιμότητας και των αρχών της Ε.Ε., θα συνέβαλλε στη βελτίωση του κλίματος μεταξύ των δύο χωρών. (βλ.σελ.Α2 Δ/νσης).

2. Σημεία τριβής.

Από το 1973 μέχρι σήμερα η Τουρκία αμφισβητεί κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας και επιδιώκει την αναθεώρηση του νομικού καθεστώτος στο Αιγαίο. Ειδικότερα, πέρα από το θέμα της οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας, που αποτελεί τη μόνη νομική διαφορά μεταξύ των δύο χωρών, η Τουρκία αμφισβητεί τον ελληνικό εναέριο χώρο, το δικαίωμα της Ελλάδας να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα, τις ελληνικές δικαιοδοσίες εντός του FIR Αθηνών, όπως και την ελληνική κυριαρχία επί αριθμού νησιών, νησίδων και βραχονησίδων του Ανατολικού Αιγαίου, προβάλλοντας τη θεωρία των «γκρίζων ζωνών». Τέλος, προβάλλει  ένα γενικευμένο καθεστώς αποστρατικοποίησης των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου.

3. Σχέσεις εντός ΝΑΤΟ.

Η αμφισβήτηση του καθεστώτος στο Αιγαίο από την Τουρκία καθορίζει και τη συμπεριφορά της έναντι της χώρας μας εντός του ΝΑΤΟ.

Η Τουρκία, εκμεταλλευόμενη το πλαίσιο και τους κανονισμούς της Συμμαχίας, προβάλλει αιτιάσεις και προσκόμματα σχετικά με:

α) τη διοίκηση και τον έλεγχο των αεροναυτικών επιχειρήσεων στο Αιγαίο,

β) τον αμυντικό σχεδιασμό του ΝΑΤΟ σε σχέση με το καθεστώς των νήσων του Ανατολικού Αιγαίου, και κυρίως της Λήμνου,

γ) την αμφισβήτηση του ελληνικού εναέριου χώρου και τη μη υποβολή σχεδίων πτήσεως κατά την εκτέλεση συμμαχικών αεροναυτικών ασκήσεων στο Αιγαίο, εντός του FIR Αθηνών.

4. Ε/Τ προσέγγιση – ενταξιακή πορεία Τουρκίας – εκτίμηση επί προοπτικών σχέσεων.

Πεποίθηση της Ελλάδος είναι ότι η ελληνοτουρκική προσέγγιση σε θέματα «χαμηλής» πολιτικής και η προσαρμογή της Τουρκίας στο κοινοτικό κεκτημένο στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής της πορείας θα συμβάλουν στη βελτίωση των διμερών σχέσεων. Συνεπής σε αυτήν τη λογική η χώρα μας προωθεί τη διεύρυνση της συνεργασίας με την υπογραφή διμερών συμφωνιών, ενώ παράλληλα υποστήριξε τη χορήγηση ημερομηνίας έναρξης ενταξιακών διαπραγματεύσεων από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των Βρυξελλών (Δεκέμβριος 2004) και υπεστήριξε την προοπτική πλήρους εντάξεως της γείτονος στην Ε.Ε., υπό την προϋπόθεση, βέβαια, της προηγούμενης εκπλήρωσης όλων των όρων και προαπαιτουμένων.

2. Σημεία τριβής

Σταθερό σημείο αναφοράς της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής αποτελεί πάντοτε η διεθνής νομιμότης και η υπό το πρίσμα των προβλέψεων του Διεθνούς Δικαίου θεώρηση ή διευθέτηση οποιουδήποτε προβλήματος. Αποτελεί πάγια ελληνική θέση ότι το καθεστώς στο Αιγαίο είναι σαφώς καθορισμένο από το Διεθνές Δίκαιο και τις σχετικές Διεθνείς Συνθήκες και δεν υπάρχει περιθώριο διαπραγματεύσεων. Στο πλαίσιο αυτό, το μόνο υφιστάμενο θέμα προς ρύθμιση είναι η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας στο Αιγαίο.

Εν τούτοις, η Τουρκία θέτει συνολικώς εν αμφιβόλω το καθεστώς στο Αιγαίο και των ελληνικών νήσων και αμφισβητεί την ελληνική κυριαρχία και τις ελληνικές δικαιοδοσίες εντός του FIR Αθηνών.

Ειδικότερα, η Τουρκία αμφισβητεί:

α) το δικαίωμα υφαλοκρηπίδας των ελληνικών νήσων, παρότι αυτό αποτελεί ρητή πρόβλεψη του Διεθνούς Δικαίου.

β) την ελληνική κυριαρχία επί νήσων και βραχονησίδων, προβάλλοντας την έωλη θεωρία των "γκρίζων ζωνών". Επιδεικνύει μια αναθεωρητική τάση ως προς τις Διεθνείς Συνθήκες, οι οποίες καθορίζουν τα του καθεστώτος στο Αιγαίο και υποστηρίζει ότι στην ελληνική επικράτεια ανήκουν μόνο εκείνα τα νησιά και νησίδες στο Αιγαίο, τα οποία ρητώς και ονομαστικώς κατονομάζονται στις Συνθήκες (παραβλέποντας σκοπίμως το γεγονός ότι οι διατάξεις των σχετικών συνθηκών ρυθμίζουν με απόλυτη σαφήνεια το θέμα της κυριαρχίας).

γ) το εύρος του ελληνικού εναερίου χώρου, προβαίνοντας σε καθημερινές παραβιάσεις του με τα μαχητικά της αεροσκάφη, ενώ παράλληλα αρνείται να υποβάλει σχέδια πτήσης των στρατιωτικών αεροσκαφών της εντός του F.I.R. Αθηνών, κατά παράβαση των σχετικών κανόνων του ICAO περί ασφάλειας της διεθνούς αεροπορίας,

δ) το απορρέον από το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας (συμβατικό και εθιμικό) δικαίωμα της Ελλάδας να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ν.μ.. Την αμφισβήτηση αυτή συνοδεύει με «απειλή πολέμου», στην περίπτωση που η Ελλάς ασκούσε το νόμιμό της αυτό δικαίωμα.

ε) το στρατιωτικό καθεστώς των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου.

Σε όλες τις παραπάνω αμφισβητήσεις η Ελλάδα απαντά σταθερά, επικαλούμενη το Διεθνές Δίκαιο.