Δ3 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ  ΟΑΣΕ & ΣτΕ

Ίδρυση, συμμετοχή και καθεστώς της Ελλάδας 

Η διαδικασία ύφεσης της δεκαετίας του 1970 στις σχέσεις μεταξύ του ΝΑΤΟ και του Συμφώνου της Βαρσοβίας οδήγησε το 1975 στην υπογραφή της Τελικής Πράξης του Ελσίνκι και τη δημιουργία της Διάσκεψης για την Ασφάλεια και Συνεργασία στην Ευρώπη (ΔΑΣΕ). Το νέο κλίμα που επεκράτησε στις διεθνείς σχέσεις, μετά την κατάρρευση των καθεστώτων της Ανατολικής Ευρώπης και η δημιουργία των νέων ανεξαρτήτων κρατών από τη διάλυση της τότε Σοβιετικής Ένωσης, οδήγησαν στη μετατροπή της «Διάσκεψης» σε «Οργανισμό» (πλέον Οργανισμός για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη-ΟΑΣΕ) το 1995.

Ο ΟΑΣΕ, ένας Οργανισμός 56 χωρών σήμερα, αν και στερούμενος νομικής προσωπικότητας, αλλά εμπνεόμενος πάντα από τις Αρχές της Τελικής Πράξης του Ελσίνκι, αποτελεί ένα forum πολιτικού διαλόγου σε θέματα που άπτονται τριών διαστάσεων της διεθνούς ασφάλειας: Ι. της πολιτικο-στρατιωτικής, ΙΙ. της οικονομικής-περιβαλλοντικής και ΙΙΙ. της ανθρώπινης διάστασης. Το γεγονός ότι οι αποφάσεις που λαμβάνονται από τα συμμετέχοντα κράτη, είναι πολιτικές  και όχι νομικώς δεσμευτικές, κατά την άποψη της Ελλάδας δεν  μειώνει τη σημασία τους και δεν πρέπει να αφαιρεί τίποτε από την αποτελεσματικότητά τους. Η χώρα μας, από την εποχή του Ελσίνκι μέχρι σήμερα, με συνέπεια εκπληρώνει τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τα συμβατικά κείμενα που έχουν εκπονηθεί στο πλαίσιο ΔΑΣΕ/ΟΑΣΕ, ενώ με ενεργό τρόπο συμμετέχει στις δραστηριότητες αυτού, είτε αυτόνομα, είτε  μέσω της ιδιότητάς της ως μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Γενικός Γραμματέας του Οργανισμού είναι ο κ. Marc Perrin de Brichambaut (Γαλλία).

Επιπλέον, ο ΟΑΣΕ διατηρεί από το 1994 ειδικές σχέσεις με τους Μεσογειακούς (Αίγυπτος, Αλγερίας, Ιορδανία, Ισραήλ, Μαρόκο, Τυνησία) και τους Ασιάτες (Αφγανιστάν, Ιαπωνία, Κορέα, Μογγολία, Ταϋλάνδη) Εταίρους Συνεργασίας.

 
Οι Τρεις Διαστάσεις ΟΑΣΕ

Ι. Στη συνολική προσέγγιση Ασφάλειας του ΟΑΣΕ περιλαμβάνονται δεσμεύσεις των συμμετεχόντων κρατών και μηχανισμοί που άπτονται των πολιτικο-στρατιωτικών θεμάτων. Η διάσταση αυτή στοχεύει στην ενίσχυση της ασφάλειας, με την προώθηση της συνεργασίας και της διαφάνειας μεταξύ των συμμετεχόντων κρατών.

Ειδικότερα, η προσέγγιση αυτή επιχειρείται μέσω:

1.του Φόρουμ για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία (Forum for Security Co-operation). Κύριους στόχους του Φόρουμ αποτελούν: η συνεργασία και οι  διαπραγματεύσεις επί ελέγχου εξοπλισμών, αφοπλισμού και οικοδόμησης ασφάλειας και εμπιστοσύνης, καθώς και εφαρμογής συμφωνημένων επί τούτου μέτρων. Στα μέτρα περιλαμβάνονται η ανταλλαγή και επαλήθευση πληροφοριών για τις ένοπλες δυνάμεις και τις στρατιωτικές δραστηριότητες καθώς και η εφαρμογή μηχανισμών συνεργασίας μεταξύ των συμμετεχόντων κρατών. Η Ελλάδα συμμετέχει ενεργώς στις εργασίες του Φόρουμ, αλλά και στην εφαρμογή των Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, από συστάσεώς του.

2.της Συνθήκης CFE. (Treaty on Conventional Armed Forces in Europe). Αποτελεί σύνθετο, νομικώς δεσμευτικό κείμενο για την εγκαθίδρυση ισορροπίας των συμβατικών Δυνάμεων στην Ευρώπη. Η τήρηση της Συνθήκης παρακολουθείται από την Κοινή Συμβουλευτική Ομάδα (Joint Consultative Group) καθώς και τεχνικές ομάδες.

 3.της Συνθήκης Ανοικτών Ουρανών. Περιλαμβάνει καθεστώς πτήσεων παρατήρησης από ειδικά αεροσκάφη, εφοδιασμένα με εξειδικευμένα συστήματα παρατήρησης. Η τήρηση της Συνθήκης παρακολουθείται από τη Συμβουλευτική Επιτροπή Ανοικτών Ουρανών (Open Skies Consultative Commission). Η Ελλάδα είναι από τα ιδρυτικά μέλη και συμμετέχει με ειδικό αεροσκάφος στις συγκεκριμένες πτήσεις.

 ΙΙ. Η οικονομική-περιβαλλοντική διάσταση του ΟΑΣΕ, έχει πρόσφατα αναπτυχθεί και έχει ως στόχο της να διευκολύνει τη συνεργασία μεταξύ των χωρών που συμμετέχουν στον ΟΑΣΕ, αλλά και των πλέον ειδικευμένων Διεθνών Οργανισμών σε συγκεκριμένα θέματα. Με γνώμονα πάντα την Ασφάλεια στην Ευρώπη, προσδιορίζονται οι οικονομικές και περιβαλλοντικές πραγματικότητες που θα μπορούσαν να την επηρεάσουν και προτείνονται σχετικές λύσεις. Ως παραδείγματα αναφέρονται η μελέτη των οικονομικών επιπτώσεων του φαινομένου της παράνομης διακίνησης (προσώπων, ναρκωτικών ουσιών, όπλων) ή των συνεπειών της (παράνομης και νόμιμης) μετανάστευσης σε συνδυασμό με τις δημογραφικές εξελίξεις. Η Ελλάδα παρακολουθεί όλα εκείνα τα θέματα της οικονομίας και του περιβάλλοντος που θα μπορούσαν να έχουν επιπτώσεις στην ασφάλεια και συνεργασία. Άλλωστε από τις διεθνώς προτεινόμενες λύσεις και εμπειρία, η χώρα μας ωφελείται εκσυγχρονίζοντας τη στρατηγική της σε συναφείς τομείς.

ΙΙΙ. Η ανθρώπινη διάσταση απορροφά μεγάλο μέρος της ενέργειας και των πόρων του Οργανισμού. Με τη δημιουργία των θεσμών του Γραφείου Δημοκρατικών Θεσμών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (Office of Democratic Institutions and Human Rights-ODIHR), του Ύπατου Αρμοστή για τις Εθνικές Μειονότητες (High Commissioner for National Minorities-HCNM) και του Αντιπροσώπου για την Ελευθερία των ΜΜΕ (Representative for the Freedom of the Media), ο ΟΑΣΕ προσπαθεί να βοηθήσει τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων και της πρώην Σοβιετικής Ένωσης στην πορεία τους για εδραίωση πραγματικής δημοκρατίας και κράτους δικαίου, ιδίως μέσω της  ανάπτυξης Αποστολών στις  εν λόγω περιοχές. Η Ελλάδα, στο πλαίσιο της μακροχρόνιας εξωτερικής πολιτικής της για σχέσεις καλής γειτονίας, συνεργασίας και ειρηνικής συνύπαρξης στην Ευρώπη γενικά και την εγγύτερη περιοχή μας ειδικότερα, συμμετέχει ενεργά σε όλες τις προσπάθειες προς την κατεύθυνση αυτή (μεταξύ άλλων, καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης προσώπων, ισότητα των δύο φύλων,  καταπολέμηση του αντισημιτισμού, του ρατσισμού, της ξενοφοβίας και φαινομένων μισαλλοδοξίας, περιφρούρηση της θρησκευτικής ελευθερίας,  προστασία ανθρωπίνων δικαιωμάτων στον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας κλπ.) 

Ελληνική Προεδρία ΟΑΣΕ 2009

Κατά την Υπουργική Σύνοδο της Μαδρίτης (29-30.11.2007) αποφασίσθηκε η ανάθεση στην Ελλάδα της Προεδρίας ΟΑΣΕ για το έτος 2009. Μεταξύ των καθηκόντων της Προεδρίας περιλαμβάνονται ο συντονισμός των υπηρεσιών του ΟΑΣΕ, η εκπροσώπησή του, καθώς επίσης και η πρόληψη διενέξεων, η διαχείριση κρίσεων και η αποκατάσταση.

Ως προς τη δεύτερη οικονομική-περιβαλλοντική διάσταση, η χώρα μας καλείται να διοργανώσει το 17^ο Οικονομικό & Περιβαλλοντικό Φόρουμ ΟΑΣΕ με θέμα Migration management and its linkages with economic, social and environmental policies to the benefit of stability and security in the OSCE region, ως εξής: Α’ Σύνοδος (Βιέννη, 26-27 Ιανουαρίου 2009), Β' Σύνοδος (Αθήνα, 18-20 Μαΐου 2009).

Αναφορικά με την τρίτη διάσταση ανθρωπίνων δικαιωμάτων πρόκειται να διοργανωθούν η Συνάντηση Εφαρμογής Ανθρώπινης Διάστασης (Βαρσοβία, Οκτώβριος 2009), συμπεριλαμβανομένων των τριών συμπληρωματικών αυτής συναντήσεων.

Το Δεκέμβριο του 2009 θα λάβει χώρα στην Αθήνα το Υπουργικό Συμβούλιο του Οργανισμού.

Ένας ειδικός τομέας όπου ο ΟΑΣΕ/ODIHR έχει να επιδείξει σημαντικό έργο και όπου η χώρα μας έχει  αξιόλογη ανάμιξη, είναι και εκείνος της προετοιμασίας και παρακολούθησης εκλογών σε χώρες  οι οποίες διέρχονται τη φάση του δημοκρατικού μετασχηματισμού. Η Ελλάδα έχει ενεργό συμμετοχή στις αποστολές του ODIHR, με πλέον πρόσφατη την αποστολή 5 παρατηρητών στις κοινοβουλευτικές εκλογές της 28^ης Σεπτεμβρίου 2008 στη Λευκορρωσσία και 7 παρατηρητών στις προεδρικές εκλογές της 15^ης Οκτωβρίου 2008 στο Αζερμπαϊτζάν.

Τα κοινοβούλια των συμμετεχόντων στον ΟΑΣΕ κρατών έχουν συστήσει την Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Οργανισμού, η οποία αναπτύσσει σειρά παράλληλων δραστηριοτήτων. Η ελληνική αντιπροσωπεία στη Συνέλευση, επικεφαλής της οποίας είναι ο Βουλευτής κ. Παναγιώτης Σκανδαλάκης, απαρτίζεται από 6 τακτικά και 4 αναπληρωματικά μέλη, ενώ τον Ιούλιο 2008 εξελέγη ο βουλευτής κ. Πέτρος Ευθυμίου στο αξίωμα του Προέδρου της 2ας Γενικής Επιτροπής Οικονομικών Υποθέσεων, Επιστήμης, Τεχνολογίας και Περιβάλλοντος.

Η συνεισφορά της Ελλάδας στον τακτικό προϋπολογισμό του ΟΑΣΕ για το 2008 ανέρχεται σε 1.255.000 ευρώ.

Η ελληνική συμμετοχή στις υπηρεσίες του ΟΑΣΕ ανέρχεται συνολικά σε 12 άτομα, εκ των οποίων 8 στις Αποστολές του Οργανισμού και 4 στη Γραμματεία και τους Θεσμούς. 

Μετασχηματισμός του ΟΑΣΕ/Θέσεις και Αντιθέσεις

Εντός του ΟΑΣΕ έχει ξεκινήσει διάλογος μεταξύ των συμμετεχουσών χωρών, με αντικείμενο τη μεταρρύθμιση του Οργανισμού και την  ενίσχυση της αποτελεσματικότητάς του. Στο πλαίσιο αυτό, στην Υπουργική της  Σόφιας  (2004)  ελήφθη απόφαση για τη σύσταση "Ομάδος Σοφών", προς τον σκοπό  εκπόνησης μελέτης για την μεταρρύθμιση του ΟΑΣΕ. Επισημαίνεται ότι η  συζήτηση για τη μεταρρύθμιση του Οργανισμού επικεντρώνεται σε θέματα σχετικά με τη βελτίωση του μηχανισμού διαβουλεύσεων εντός του ΟΑΣΕ, το ενδεχόμενο απόδοσης νομικής προσωπικότητας στον Οργανισμό, τυχόν περαιτέρω ενίσχυση της Γραμματείας, των Θεσμών και των Aποστολών  του ΟΑΣΕ, στον τρόπο επιλογής του Γεν. Γραμματέα και των επικεφαλής των Θεσμών, καθώς και στη βελτίωση του μηχανισμού παρατηρήσεως εκλογών (ODIHR).

Η Ελλάδα συμμερίζεται την ανάγκη αλλαγών με σκοπό την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του ΟΑΣΕ. Ωστόσο, η ενίσχυση δεν θα πρέπει να λάβει χώρα εις βάρος των αρχών του, καθώς και των κοινών αξιών και δεσμεύσεων. Χρειάζεται η ενίσχυση της αποτελεσματικότητας, της διαφάνειας και της  υποχρέωσης λογοδοσίας  του Οργανισμού συνολικά, περιλαμβανομένων των Θεσμών του και των επιτοπίων Αποστολών του. Τάσσεται υπέρ της απόκτησης νομικής προσωπικότητας από τον Οργανισμό. Υποστηρίζει την πρόταση για έναν ενισχυμένο και περισσότερο δραστήριο ρόλο του ΓΓ του ΟAΣΕ προς χάριν της συνεχείας των δραστηριοτήτων του και της καλύτερης  εφαρμογής των αποφάσεών του.  Επίσης τάσσεται υπέρ της στενότερης συνεργασίας με άλλους διεθνείς Οργανισμούς, όπως η ΕΕ. Θεωρεί ότι η αποτελεσματική παρουσία του Οργανισμού στη Ν.Α. Ευρώπη είναι κρίσιμη για την ενίσχυση της διαδικασίας εκδημοκρατισμού και της δημιουργίας θεσμών.

Ιστοσελίδα ΟΑΣΕ:www.osce.org
Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Ελλάδος στον ΟΑΣΕ