Ε1 Δ/νση Μορφωτικών & Πολιτιστικών Υποθέσεων
Ελλάδα και ΟΥΝΕΣΚΟ
Ι. Συμμετοχή και καθεστώς της Ελλάδος
* Η Ελλάδα περιλαμβάνεται μεταξύ των είκοσι ιδρυτικών κρατών μελών που υπέγραψαν το 1946 τον Καταστατικό Χάρτη του Παγκόσμιου Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών για την Εκπαίδευση, την Επιστήμη και τον Πολιτισμό (U.N.E.S.C.O) (www.unesco.org), που υιοθετήθηκε κατά τη διάρκεια της Διάσκεψης του Λονδίνου, το Νοέμβριο του έτους 1945 και τέθηκε σε ισχύ στις 4 Νοεμβρίου 1946. Από τότε η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στη διαμόρφωση και την υλοποίηση του Προγράμματος της ΟΥΝΕΣΚΟ έχοντας διατελέσει τέσσερις φορές μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της και τελευταία μέλος της Επιτροπής Παγκόσμιας Κληρονομιάς την εξαετία 1997-2003.
* Τα τελευταία χρόνια συμμετέχει συνεχώς και ενεργά στις ακόλουθες Διακυβερνητικές Επιτροπές: α) Επιτροπή για την Επιστροφή των Πολιτιστικών Αγαθών στις Χώρες Προέλευσής τους ή την Απόδοσή τους σε Περίπτωση Παράνομης Κτήσης (PRBC), β) Επιτροπή για τη Φυσική Αγωγή και τον Αθλητισμό (CIGEPS) γ) Επιτροπή του Προγράμματος Διαχείρισης για τον Κοινωνικό Μετασχηματισμό (MOST),
δ) Εκτελεστική Επιτροπή για τη Διεθνή Εκστρατεία για τη Δημιουργία του Μουσείου της Νουβίας στο Ασσουάν και του Εθνικού Μουσείου του Αιγυπτιακού Πολιτισμού στο Κάϊρο και ε) Διεθνές Πρόγραμμα για την Ανάπτυξη της Επικοινωνίας (IPDC).
Επίσης, εξελέγη στην Επιτροπή του ΙΙ Πρωτοκόλλου (1999) της Σύμβασης της Χάγης του 1954, για τη διετία 2005-2007, ενώ πρόσφατα επανεξελέγη στο Εκτελεστικό Συμβούλιο της Διακυβερνητικής Επιτροπής Ωκεανογραφίας-IOC (Ιούν. 2007) και εξελέγη στην Α΄ Διακυβερνητική Επιτροπή της Σύμβασης για την Προστασία και Προώθηση της Πολιτιστικής Πολυμορφίας (Ιούν. 2007).
ΙΙ. Οι θέσεις-δράσεις της Ελλάδος στα μείζονα ζητήματα που απασχολούν την ΟΥΝΕΣΚΟ.
* Η χώρα μας διαδραμάτισε ρόλο στη διαμόρφωση των δύο Συμβάσεων, τις οποίες και επικύρωσε και της Διακήρυξης, που εκπονήθηκαν στο πλαίσιο της UNESCO και υιοθετήθηκαν κατά την τελευταία, 33η Γενική Διάσκεψή της, τον Οκτώβριο του 2005:
- τη Διεθνή Σύμβαση για την Προστασία της Πολυμορφίας των Πολιτιστικών Θεμάτων και Καλλιτεχνικών Εκφράσεων, η οποία κυρώθηκε από το Ελληνικό Κοινοβούλιο με το Ν. 3520/2006-ΦΕΚ Α274, 22-12-2006 (σε ισχύ ως προς τη χώρα μας από 3/4/2007).
- τη Διεθνή Σύμβαση κατά της Φαρμακοδιέγερσης (Anti-Doping), η οποία κυρώθηκε με το Ν. 3516/2006- ΦΕΚ Α270, 21-12-2006 (σε ισχύ από 1/2/2007).
- την Παγκόσμια Διακήρυξη για τη Βιοηθική και τα Δικαιώματα του Ανθρώπου.
Επίσης, επικύρωσε (σε ισχύ από 3/4/2007) τη Σύμβαση της UNESCO για την Προστασία της Αϋλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του 2003, κυρωθείσα με το Ν. 3521/2006 ΦΕΚ Α275/22-12-2006 .
* Από τα θέματα που απασχολούν τον Οργανισμό, όπου η χώρα μας συμμετέχει ενεργά (για την ποιοτική εκπαίδευση, την καταπολέμηση του αναλφαβητισμού, την προώθηση της βιοηθικής και της ηθικής των επιστημών και κοινωνικών μετασχηματισμών, την πρόβλεψη και αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών σε ευαίσθητες περιοχές…), η Ελλάδα υποστηρίζει, ιδιαίτερα, τις προσπάθειες της ΟΥΝΕΣΚΟ στον τομέα του πολιτισμού, για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, μέσω και της εφαρμογής των σχετικών Συμβάσεων που έχει επικυρώσει, για την ενίσχυση του διαπολιτισμικού διαλόγου προς αποφυγή των συρράξεων και εμπέδωση της ειρήνης, για την προστασία και προώθηση της πολυμορφίας των πολιτισμών.
Στο πλαίσιο αυτό αναφέρεται, ενδεικτικά, η συμβολή της στην αποκατάσταση της πολιτιστικής κληρονομιάς στο Αφγανιστάν, που αφορά ειδικότερα στο Μουσείο της Καμπούλ, στη σωτηρία μνημείων στη Ν.Α. Ευρώπη, ενώ ανέλαβε, μεταξύ άλλων, τη διοργάνωση στην Αθήνα τον Ιούνιο του 2008 Διεθνούς Περιφερειακής Συνόδου Κορυφής Ν.Α Ευρώπης, με θέμα ‘Διαπολιτισμικές Συναντήσεις στις Θαλάσσιες, Ποτάμιες και Λιμναίες Διαδρομές και ο Ρόλος τους στο Διάλογο των Πολιτισμών’.
Η καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης των πολιτιστικών αγαθών και η επιστροφή τους στους τόπους προέλευσής τους, στο πλαίσιο εφαρμογής των Συμβάσεων της ΟΥΝΕΣΚΟ, του 1970 και UNIDROIT (1995) και μέσω της διεθνούς συνεργασίας για τη λήψη μέτρων καταπολέμησης του φαινομένου της παράνομης διακίνησης και αρωγής προς τις αναπτυσσόμενες χώρες για ανάπτυξη σε αυτές μουσείων, προκειμένου να διασφαλίζεται η πρόσβαση στους πολιτιστικούς θησαυρούς στο πολιτιστικό και ιστορικό τους περιβάλλον, είναι θεμελιώδους σημασίας για τη χώρα μας.
* Δέκα επτά ελληνικοί χώροι περιλαμβάνονται στον Κατάλογο Παγκόσμιας Φυσικής και Πολιτιστικής Κληρονομιάς της ΟΥΝΕΣΚΟ (http://whc.unescο.org/pg.cfm?cid= 246&id_state=63), με τελευταίο την παλαιά πόλη της Κέρκυρας, βάσει Απόφασης της πρόσφατης Συνόδου της Επιτροπής Παγκόσμιας Κληρονομιάς (Νέα Ζηλανδία, 23/6-2/7/2007).
* Ως προς τα γλυπτά μάρμαρα του Παρθενώνα, ειδικότερα, (http://www.culture.gr/6/68/682/index.html), η Ελλάδα συμμετέχει λίαν ενεργά στις εργασίες της Διακυβερνητικής Επιτροπής της ΟΥΝΕΣΚΟ για την ‘Επιστροφή των Πολιτιστικών Αγαθών στις Χώρες Προέλευσής τους ή την Απόδοσή τους σε Περίπτωση Παράνομης Κτήσης’. Το θέμα των γλυπτών του Παρθενώνα απασχολεί το Διεθνή Οργανισμό από το έτος 1984, όταν η τότε Υπουργός Πολιτισμού Μελίνα Μερκούρη προώθησε το ελληνικό αίτημα στο πλαίσιο της ως άνω Διακυβερνητικής Επιτροπής.
Αξίζει να σημειωθεί, μεταξύ άλλων, η έκθεση φωτογραφιών, που πραγματοποιήθηκε στην έδρα της ΟΥΝΕΣΚΟ στο Παρίσι το 2003, όπου απεικονίζονταν τα γλυπτά του Παρθενώνα, τόσο τα ευρισκόμενα στην Αθήνα όσο και εκείνα στο Λονδίνο, όπως θα φαίνονται μετά την επανένωσή τους. Η έκθεση αυτή απέσπασε την προσοχή και το ενδιαφέρον της Διεθνούς κοινότητας ενισχύοντας τις ελληνικές και διεθνείς προσπάθειες για την επανένταξη στο φυσικό τους χώρο των αφαιρεθέντων τμημάτων των γλυπτών του Παρθενώνα.
Η αποκατάσταση της ενότητας του συνόλου των γλυπτών του Παρθενώνα, κορυφαίου συμβόλου του παγκοσμίου πνεύματος, είναι αίτημα οικουμενικό και ιδιαίτερα επίκαιρο σήμερα παρά ποτέ, καθώς ολοκληρώνεται το Νέο Μουσείο της Ακρόπολης.
* Το Forum των Δελφών (13-5-2006), με αφορμή την ανακήρυξη από τη χώρα μας του 2006 ως ‘Έτους της Ελιάς’ και την απονομή από το Συμβούλιο της Ευρώπης της διάκρισης ‘Μεγάλη Ευρωπαϊκή Πολιτιστική Διαδρομή’ στο ελληνικής πρωτοβουλίας Πολιτιστικό Οδοιπορικό ‘Οι Δρόμοι της Ελιάς’ (που υιοθετήθηκε ως δράση και από την Unesco) κατέληξε στην ‘Πρωτοβουλία των Δελφών’ για την ανάγκη δημιουργίας πλατφόρμας συνεργασίας, στο χώρο των πολιτιστικών διαδρομών, σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, με έμφαση στην περιοχή της Μεσογείου και της Ν. Ευρώπης.
* Υιοθετήθηκε από το Εκτελεστικό Συμβούλιο του Διεθνούς Οργανισμού με ψήφισμα η ελληνική πρωτοβουλία, για τη σύσταση ‘Παρατηρητηρίου της UNESCO για τις Γυναίκες, τον Αθλητισμό και τη Φυσική Αγωγή’, η οποία θα εξετασθεί στην προσεχή Γενική Διάσκεψη του Οργανισμού.
* Η Ελλάδα έχει θεσπίσει από κοινού με την ΟΥΝΕΣΚΟ το Διεθνές Βραβείο Μελίνα Μερκούρη για τη Διάσωση και Διαχείριση των Πολιτιστικών Τοπίων (UNESCO-GRECE)
(http://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL ID=7191& URL DO=DO TOPIC & URL SECTION=201.html), το οποίο απονέμεται από το 1999 κάθε δύο έτη, με τελευταία απονομή αυτή, το Σεπτέμβριο του 2005, στο ιστορικό χωριό Maymand του Ιράν.
* Απονεμήθηκε από το Διεθνές Συμβούλιο Μουσικής και την ΟΥΝΕΣΚΟ το Διεθνές Βραβείο Μουσικής 2005 στο συνθέτη κ. Μίκη Θεοδωράκη (Άαχεν Γερμανίας 4/11/2005).
* ΙΙΙ Εδρες της ΟΥΝΕΣΚΟ στην Ελλάδα
στο Αριστοτέλειο Παν/μιο Θεσ/νίκης:
οι Έδρες για την ‘Εκπαίδευση στα Ανθρώπινα Δικαιώματα και την Ειρήνη’ και ‘Διεθνές Δίκτυο Κέντρων Υδάτων-Περιβάλλοντος για τα Βαλκάνια’ της Πολυτεχνικής Σχολής /Τμήμα Π. Μηχανικών,
στο Παν/μιο Μακεδονίας η Έδρα ‘Διαπολιτισμικής Πολιτικής’ στο Τμήμα Δ..Ε.Ο.Π.Σ και στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών η Έδρα στις ‘Φυσικές Καταστροφές στη Γεώσφαιρα, Υδρόσφαιρα και Ατμόσφαιρα’.
*ΙV Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Ελλάδος στην ΟΥΝΕΣΚΟ
Δ/νση : 1, rue Miollis, 75015 Paris
τηλ.: 01-45682982
fax : 01-430.600.30
e-mail: dl.grece@unesco.org
Μόνιμος Αντιπρόσωπος : Πρέσβης κ. Γεώργιος Αναστασόπουλος
* Ελληνική Εθνική Επιτροπή για την ΟΥΝΕΣΚΟ
Πρόεδρος: Kα Μαρία-Αικατερίνη Παπαχριστοπούλου-Τζιτζικώστα.
Δ/νση: Aκαδημίας 3, 10673 Αθήνα
τηλ: 210-3682396
fax: 210-3682384.
Τελευταία Ενημέρωση: 27/7/2007